ข้ามไปที่เนื้อหา

หนังสือตอบรับงานสอบบัญชี (Engagement Letter)

ภาพรวม

Engagement Letter คือเอกสารข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรระหว่างผู้สอบบัญชีกับสหกรณ์ — ครอบคลุมขอบเขตงาน ความรับผิดชอบของแต่ละฝ่าย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขสำคัญอื่นๆ

เป็นข้อบังคับตาม TSA 210 ที่ผู้สอบบัญชีต้องจัดทำและให้ลงนามก่อนเริ่มงานทุกครั้ง

อ้างอิงหลัก: TSA 210 ข้อตกลงในการรับงานสอบบัญชี (Agreeing the Terms of Audit Engagements)

🎯 ทำไมต้องมี Engagement Letter

วัตถุประสงค์ 4 ประการ

# วัตถุประสงค์
1 กำหนดขอบเขตงานให้ชัดเจน — ป้องกันความเข้าใจไม่ตรงกัน
2 แบ่งความรับผิดชอบระหว่างผู้สอบบัญชีกับฝ่ายบริหารสหกรณ์
3 เป็นหลักฐานทางกฎหมายในกรณีเกิดข้อพิพาท
4 สนับสนุนการประเมินคุณภาพ ของสำนักงาน (QC)

ต้องลงนาม 'ก่อน' เริ่มงาน

TSA 210 ย่อหน้า 10 บังคับให้ผู้สอบบัญชีจัดทำและให้ลงนามก่อนเริ่มงาน — การลงนามย้อนหลังถือเป็นข้อบกพร่องด้าน QC

📋 องค์ประกอบของ Engagement Letter (TSA 210 ย่อหน้า 10)

ตาม TSA 210 — Engagement Letter ต้องระบุอย่างน้อย:

องค์ประกอบที่ 1: วัตถุประสงค์และขอบเขตของการสอบบัญชี

ตัวอย่างถ้อยคำ:

ข้าพเจ้าจะปฏิบัติงานสอบบัญชีงบการเงินของสหกรณ์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2568 และสำหรับปีสิ้นสุดวันเดียวกัน ซึ่งประกอบด้วย งบแสดงฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน งบกระแสเงินสด และหมายเหตุประกอบงบการเงิน วัตถุประสงค์ของการตรวจสอบเพื่อให้ข้าพเจ้าสามารถแสดงความเห็นต่องบการเงินดังกล่าวว่าได้แสดงข้อมูลทางการเงินโดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) หรือไม่

องค์ประกอบที่ 2: ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชี

ครอบคลุม:

  • ปฏิบัติงานสอบบัญชีตามมาตรฐานการสอบบัญชีไทย (TSA)
  • ปฏิบัติตามระเบียบกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ว่าด้วยการสอบบัญชีสหกรณ์ พ.ศ. 2562
  • ปฏิบัติตามจรรยาบรรณของผู้สอบบัญชีสหกรณ์ พ.ศ. 2559
  • ใช้ดุลยพินิจเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ (Professional Judgment)
  • รักษาความเป็นอิสระ (Independence) ตลอดระยะเวลาการตรวจสอบ
  • รักษาความลับ (Confidentiality) ของข้อมูลที่ได้รับ

องค์ประกอบที่ 3: ความรับผิดชอบของผู้บริหารสหกรณ์ ⭐

สำคัญที่สุด — ต้องระบุชัดเจน:

  • [ ] จัดทำงบการเงินให้เป็นไปตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กำหนด
  • [ ] จัดให้มีการควบคุมภายในที่จำเป็นต่อการจัดทำงบการเงิน
  • [ ] ให้ผู้สอบบัญชีเข้าถึง:
  • ข้อมูลทุกอย่างที่เกี่ยวข้อง (สมุดบัญชี, เอกสารหลักฐาน, นโยบาย)
  • บุคลากรในสหกรณ์ที่ผู้สอบบัญชีต้องการสอบถาม
  • สถานที่ตั้ง/สาขา
  • [ ] ให้หนังสือรับรองของผู้บริหาร (Management Representation Letter — TSA 580)
  • [ ] ทุกฝ่ายให้ความร่วมมือ

ข้อนี้สำคัญที่สุด

หาก Engagement Letter ไม่ระบุชัดว่า "ผู้บริหารต้องจัดทำงบการเงิน + ให้ผู้สอบบัญชีเข้าถึงข้อมูล" → ผู้บริหารอาจอ้างได้ว่า "เป็นหน้าที่ของผู้สอบบัญชี" → เกิดข้อพิพาท

องค์ประกอบที่ 4: รูปแบบและเนื้อหารายงาน

ระบุ:

  • จะแสดงความเห็นตาม TSA 700 (Unmodified Opinion) หรือ TSA 705 (Modified Opinion) ตามผลการตรวจสอบ
  • รูปแบบรายงาน + จำนวนชุดที่จะส่งมอบ
  • กำหนดเวลาส่งรายงานตามระเบียบ กตส.

องค์ประกอบที่ 5: เงื่อนไขที่อาจทำให้รายงานแตกต่าง

หากเกิดข้อจำกัดในการตรวจสอบ หรือพบข้อบกพร่องทางการบัญชีที่มีนัยสำคัญ — รายงานของผู้สอบบัญชีอาจเป็น Modified Opinion (Qualified/Adverse/Disclaimer) ตาม TSA 705

📝 องค์ประกอบเพิ่มเติมที่ควรมี (TSA 210 ย่อหน้า 11)

นอกจากองค์ประกอบหลัก 5 ข้อ TSA 210 แนะนำให้ระบุเพิ่มเติม:

หัวข้อ สาระสำคัญ
ค่าธรรมเนียม จำนวนเงิน + วิธีการจ่าย + ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
กำหนดเวลา วันเริ่มงาน + วันส่งรายงาน (ระหว่างปี + ประจำปี)
ทีมงาน ชื่อหัวหน้าทีม + ผู้ช่วยที่จะร่วมงาน
การใช้ผู้เชี่ยวชาญ กรณีต้องใช้ Actuary/IT specialist
ข้อจำกัดความรับผิด (ถ้ามี) ตามที่กฎหมายอนุญาต
การยกเลิกสัญญา เหตุที่อาจยุติงาน + การส่งมอบ W/P
กฎหมายที่ใช้บังคับ เช่น กฎหมายไทย

🔄 Engagement Letter สำหรับงานต่อเนื่อง (Recurring Audit)

หลักการ TSA 210 ย่อหน้า 13

สำหรับลูกค้าเดิมที่รับงานต่อเนื่อง — ไม่จำเป็นต้องจัดทำ Engagement Letter ใหม่ทุกปี แต่ต้องประเมินว่ามีปัจจัยที่ทำให้ควรทบทวน:

ปัจจัยที่ทำให้ต้องทบทวน/จัดทำใหม่

ปัจจัย ตัวอย่าง
เปลี่ยนแปลงในผู้บริหาร กรรมการ/ผู้จัดการชุดใหม่ที่อาจไม่เข้าใจขอบเขตงาน
เปลี่ยนแปลงในขอบเขตงาน เพิ่มบริการ Internal Audit, ตรวจสาขาเพิ่ม
เปลี่ยนแปลงในกฎหมาย/ระเบียบ TSA ฉบับใหม่ 2567
เปลี่ยนแปลงในมาตรฐานการรายงานทางการเงิน TFRS ฉบับใหม่
ค้นพบความเข้าใจที่ไม่ตรงกัน จากการสนทนากับผู้บริหาร
เปลี่ยนแปลงค่าธรรมเนียม อย่างมีนัยสำคัญ
เปลี่ยนแปลงเงื่อนไขกฎหมาย เช่น จรรยาบรรณฉบับใหม่

ในทางปฏิบัติ

หลายสำนักงานเลือกที่จะจัดทำ Engagement Letter ใหม่ทุกปี เพื่อความรอบคอบ — โดยใช้ template เดิมแต่ update ตัวเลขปี/ค่าธรรมเนียม

📑 ส่วนประกอบของ Engagement Letter (Template)

ส่วนที่ 1: หัวเรื่อง

หนังสือตอบรับงานสอบบัญชี

ที่...
วันที่ ... เดือน ... พ.ศ. ...

เรียน  ประธานกรรมการสหกรณ์ [ชื่อสหกรณ์] จำกัด
อ้างถึง  คำสั่งแต่งตั้งของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ที่ ... ลงวันที่ ...

ส่วนที่ 2: คำนำ

ระบุการได้รับแต่งตั้งจากอธิบดี + การยอมรับงาน

ส่วนที่ 3: ขอบเขตและวัตถุประสงค์การสอบบัญชี

ตามองค์ประกอบที่ 1 ข้างต้น

ส่วนที่ 4: ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชี

ตามองค์ประกอบที่ 2 ข้างต้น

ส่วนที่ 5: ความรับผิดชอบของผู้บริหารสหกรณ์

ตามองค์ประกอบที่ 3 ข้างต้น

ส่วนที่ 6: รูปแบบรายงาน + กำหนดส่ง

ตามองค์ประกอบที่ 4-5 ข้างต้น

ส่วนที่ 7: ค่าธรรมเนียม + ทีมงาน

ตามองค์ประกอบเพิ่มเติม

ส่วนที่ 8: ลายเซ็น

ขอแสดงความนับถือ                       ลงนามยอมรับโดยสหกรณ์

______________________                  ______________________
(ผู้สอบบัญชี)                         (ประธานกรรมการ)
[เลขใบอนุญาต]                          วันที่ ... 
วันที่ ...

⚠️ จุดที่มักเขียนผิด/ตกหล่น

Top 7 ที่ผู้สอบบัญชีมักลืม

  1. ลืมระบุปีบัญชีที่ตรวจสอบให้ชัดเจน

  2. ลืมระบุมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS for NPAEs vs TFRS เต็มชุด)

  3. ลืมระบุความรับผิดชอบของผู้บริหารเรื่อง "การควบคุมภายใน" → ผู้บริหารอ้างว่าเป็นหน้าที่ผู้สอบ

  4. ลืมระบุ Management Representation Letter → ตอนสรุปงานผู้บริหารปฏิเสธให้

  5. ลงนามฝั่งสหกรณ์ไม่ครบ — ต้องเป็นประธานกรรมการ (หรือผู้ที่ได้รับมอบอำนาจ) ไม่ใช่ผู้จัดการ

  6. ไม่อ้างถึงคำสั่งแต่งตั้ง → ขาดหลักฐานที่มาของอำนาจ

  7. ใช้ template เดิมโดยไม่ update ปี → ผิดยุค

🔗 ความสัมพันธ์กับเอกสารอื่น

Engagement Letter ≠ Management Representation Letter

ประเด็น Engagement Letter Management Rep Letter
เวลาทำ ก่อนเริ่มงาน ใกล้วันลงนามรายงานผู้สอบ
ผู้ลงนาม ผู้สอบบัญชี + ประธานกรรมการ ผู้บริหารสหกรณ์
วัตถุประสงค์ ข้อตกลงเริ่มงาน ยืนยันข้อมูลที่ให้ผู้สอบบัญชี
TSA ที่อ้าง TSA 210 TSA 580

Engagement Letter กับคำสั่งแต่งตั้ง

คำสั่งแต่งตั้ง         Engagement Letter
(จาก กตส.)              (ระหว่างผู้สอบ ↔ สหกรณ์)
────────────           ────────────────
ที่มาของอำนาจ           ข้อตกลงเนื้อหางาน
มีผลทางกฎหมาย          มีผลทางสัญญา
ขาดไม่ได้              ขาดไม่ได้

ลำดับการทำงาน

  1. ที่ประชุมใหญ่เลือก → 2. อธิบดีออกคำสั่งแต่งตั้ง → 3. ทำEngagement Letter → 4. เริ่มงาน Fieldwork

📂 กระดาษทำการ (W/P)

W/P Code เอกสาร
ENG-07 สำเนา Engagement Letter ที่ลงนามครบทั้งสองฝ่าย ⭐
ENG-08 บันทึก Pre-engagement Communication (สรุปการสนทนากับผู้บริหาร)
ENG-09 Engagement Letter ต้นฉบับ (เก็บที่สำนักงาน)

🔗 เชื่อมโยงกับเอกสารอื่น

🏠 กลับภาพรวมระยะ Engagement | กลับหน้าหลักคู่มือสอบบัญชี