กฎหมายและระเบียบ — กลุ่มที่ 5: วงเงินการกู้ยืม¶
ภาพรวม
หมวดนี้รวบรวมระเบียบและประกาศที่เกี่ยวข้องกับ "วงเงินการกู้ยืม" ของสหกรณ์ — คือวงเงินที่สหกรณ์จะ "ก่อหนี้" ภาระผูกพันได้ในรอบปีทางบัญชี เช่น การกู้ยืมจากสถาบันการเงิน การออกตั๋วสัญญาใช้เงิน หรือการค้ำประกัน
เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับฝั่งหนี้สินของงบแสดงฐานะการเงิน (เงินเบิกเกินบัญชีธนาคาร เงินกู้ยืมระยะสั้น/ระยะยาว เจ้าหนี้ค่าเช่าซื้อ)
อย่าสับสนกับ 'ลูกหนี้เงินกู้'
วงเงินการกู้ยืม (Group 5 นี้) = สหกรณ์ "ไปกู้" คนอื่น → เป็นหนี้สินของสหกรณ์
ลูกหนี้เงินกู้ (Group 7) = สหกรณ์ "ให้" สมาชิก/สหกรณ์อื่นกู้ → เป็นสินทรัพย์ของสหกรณ์
สองเรื่องนี้คนละเรื่องโดยสิ้นเชิง — ใช้กฎหมายคนละฉบับ และอยู่คนละด้านของงบแสดงฐานะการเงิน
ฐานอำนาจตามกฎหมาย¶
พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542¶
| มาตรา | สาระสำคัญ |
|---|---|
| มาตรา 16(8) | นายทะเบียนสหกรณ์มีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับวงเงินการกู้ยืมหรือค้ำประกันของสหกรณ์ |
| มาตรา 47 | สหกรณ์อาจกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันตามวงเงินที่นายทะเบียนสหกรณ์ให้ความเห็นชอบในแต่ละปี |
| มาตรา 105 | นายทะเบียนสหกรณ์มีอำนาจกำกับตรวจสอบการดำเนินงานของสหกรณ์ |
หัวใจสำคัญ
มาตรา 47 กำหนดว่า สหกรณ์ห้ามก่อหนี้เกินกว่าวงเงินที่นายทะเบียนสหกรณ์ให้ความเห็นชอบในปีนั้น — เป็นเพดานควบคุมความเสี่ยงทางการเงิน
เอกสารในหมวดนี้¶
| ไฟล์ | เนื้อหา | ลิงก์ |
|---|---|---|
| 1 | ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาให้ความเห็นชอบวงเงินการกู้ยืมหรือการค้ำประกันของสหกรณ์ พ.ศ. 2561 — เนื้อหาทั้งฉบับ 11 ข้อ | อ่าน → |
| 2 | ตารางสรุปและค่าสัมประสิทธิ์ — สูตรคำนวณวงเงินตามประเภทสหกรณ์ + 4 กลุ่มการพิจารณา | อ่าน → |
| 3 | นัยต่อการสอบบัญชี — จุดที่ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ + กระดาษทำการ + ผลกระทบต่อรายงาน | อ่าน → |
แนวคิดสำคัญ 5 ข้อ (เห็นภาพรวมก่อนลงรายละเอียด)¶
1. นิยาม "วงเงินการกู้ยืม"¶
วงเงินที่สหกรณ์จะสามารถก่อหนี้ภาระผูกพันได้ในภายหน้า ซึ่งจำกัดสำหรับรอบปีทางบัญชีหนึ่งๆ ตามที่นายทะเบียนสหกรณ์ให้ความเห็นชอบ ตามมาตรา 47 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542
2. การพิจารณาแบ่งเป็น 4 กลุ่ม (ข้อ 6)¶
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 6.1 สหกรณ์จดทะเบียนจัดตั้งใหม่ ไม่เกิน 3 ปี │
│ → ใช้แผนการจัดหาเงินทุนตามแผนดำเนินการ │
├─────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 6.2 หลักเกณฑ์การพิจารณาทั่วไปสำหรับสหกรณ์แต่ละประเภท │
│ → คำนวณจากทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง × ค่าสัมประสิทธิ์ │
├─────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 6.3 สหกรณ์ที่ขอความเห็นชอบเกินกว่าหลักเกณฑ์ทั่วไป │
│ → ต้องเข้าร่วมโครงการตามนโยบายรัฐบาล (ชั่วคราว) │
├─────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 6.4 สหกรณ์ที่มีส่วนขาดแห่งทุน (ขาดทุนสะสม > ทุนเรือนหุ้น)│
│ → ต้องเสนอแผนฟื้นฟู, ห้ามก่อหนี้เกินที่ก่อไว้แล้ว │
└─────────────────────────────────────────────────────────┘
3. ค่าสัมประสิทธิ์ตามประเภทสหกรณ์ (ข้อ 7.2.2)¶
| ประเภทสหกรณ์ | เพดานวงเงินกู้ยืม (เท่าของทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง) |
|---|---|
| สหกรณ์ออมทรัพย์ | 1.5 เท่า |
| สหกรณ์ร้านค้า | 10 เท่า |
| สหกรณ์การเกษตร, สหกรณ์ประมง, สหกรณ์นิคม, สหกรณ์บริการ, สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน | 5 เท่า |
ลูกค้าสำนักงานส่วนใหญ่ใช้ตัวไหน
- สหกรณ์ออมทรัพย์ → 1.5 เท่า (เพดานต่ำสุด เพราะรัฐกังวลความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง)
- สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน → 5 เท่า
4. วงรอบการพิจารณา¶
- พิจารณา ปีต่อปี (รอบปีทางบัญชี)
- ต้องเสนอที่ประชุมใหญ่พิจารณาก่อนยื่นขอความเห็นชอบ (ข้อ 8)
- ระหว่างรอประชุมใหญ่ปีถัดไป — ใช้วงเงินปีก่อนได้แต่ไม่เกิน 150 วันนับแต่วันสิ้นปีบัญชี (ข้อ 10)
5. การถือใช้วงเงินเดิมตามบทเฉพาะกาล (ข้อ 11)¶
- สหกรณ์ใดได้รับความเห็นชอบไว้แล้วก่อนระเบียบนี้ → ถือใช้ต่อจนกว่าจะขอใหม่
- ก่อหนี้ผูกพันเกินกว่าหลักเกณฑ์ใหม่ไว้แล้ว → ขอความเห็นชอบเฉพาะส่วนที่เกินได้ และต้องปรับลดให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ใหม่ภายใน 5 ปีบัญชี
ขอบเขตการบังคับใช้¶
ใช้กับสหกรณ์ทุกประเภท + ชุมนุมสหกรณ์
- บังคับใช้กับ "สหกรณ์" และ "ชุมนุมสหกรณ์" ทุกประเภทที่ยื่นคำขอกำหนดวงเงินการกู้ยืม
- ไม่จำกัดเฉพาะ สอ./คย. — สหกรณ์การเกษตร, ประมง, ร้านค้า, นิคม, บริการ ก็ต้องใช้ระเบียบนี้
- กลุ่มเกษตรกร — ไม่อยู่ในขอบเขตของระเบียบนี้ (มีกฎหมายเฉพาะของตัวเอง)
ระเบียบที่ถูกยกเลิก¶
ระเบียบ 2561 (ข้อ 3) ได้ยกเลิก:
- ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาให้ความเห็นชอบวงเงินการกู้ยืมและการค้ำประกันของสหกรณ์ พ.ศ. 2560 (ประกาศ ณ วันที่ 8 ก.พ. 2561)
ข้อยกเว้นบทเฉพาะกาล ข้อ 11.3
สหกรณ์ที่มีวันสิ้นปีทางบัญชีก่อนวันที่ 31 มีนาคม 2561 เมื่อยื่นขอความเห็นชอบ — ให้พิจารณาตามประกาศนายทะเบียนสหกรณ์ฯ พ.ศ. 2548 (ประกาศ ณ วันที่ 11 มี.ค. 2548) แทน — ปัจจุบันแทบไม่เจอแล้วเพราะเลย 2561 มานานแล้ว
แหล่งอ้างอิง¶
ระเบียบหลัก¶
- ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาให้ความเห็นชอบวงเงินการกู้ยืมหรือการค้ำประกันของสหกรณ์ พ.ศ. 2561 (ประกาศ ณ วันที่ 30 เมษายน 2561) ลงนามโดย นายพิเชษฐ์ วิริยะพาหะ อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ / นายทะเบียนสหกรณ์
กฎหมายแม่บท¶
- พระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 มาตรา 16(8), มาตรา 47, มาตรา 105
- พระราชบัญญัติสหกรณ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2553 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562