8. การพิจารณาอุทธรณ์ + บทกำหนดโทษ (มาตรา 128/1-133/5)¶

เนื้อหาในหน้านี้

ไฟล์สุดท้ายของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 — รวม 2 หมวดสำคัญ:

หมวด 9/1 (ม.128/1-128/5): การพิจารณาอุทธรณ์ — เพิ่มโดยฉบับที่ 3 ปี 2562
หมวด 10 (ม.129-133/5): บทกำหนดโทษ — แก้ไขใหญ่ปี 2562

🎯 ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี:

อุทธรณ์: เมื่อสหกรณ์/กรรมการถูกคำสั่งจากนายทะเบียน
บทลงโทษ: ใช้กับสหกรณ์ + กรรมการ + ผจก. + เจ้าหน้าที่ ที่ฝ่าฝืนกฎหมาย — รวมถึงผู้สอบบัญชีในบางกรณี ⚠️

📌 หมวด 9/1 — การพิจารณาอุทธรณ์ (ม.128/1-128/5) ⭐¶

⚖️ มาตรา 128/1 — สิทธิในการอุทธรณ์¶

🎯 ใครอุทธรณ์ได้:

สหกรณ์
กรรมการ
ผู้จัดการ
บุคคลอื่นที่ถูกคำสั่งของนายทะเบียน

🎯 อุทธรณ์ต่อใคร:

ประเภทคำสั่ง	อุทธรณ์ต่อ
คำสั่งของนายทะเบียนสหกรณ์	คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์
คำสั่งของรองนายทะเบียน/ผู้ตรวจการ/พนักงานเจ้าหน้าที่	นายทะเบียนสหกรณ์

🎯 กรอบเวลา:

ภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง

⚖️ มาตรา 128/2 — คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ⭐¶

ตั้ง คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ เพื่อพิจารณาคำอุทธรณ์ของผู้ถูกคำสั่งจากนายทะเบียน

🎯 องค์ประกอบ 7 คน¶

ตำแหน่ง	บทบาท
ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์	ประธานกรรมการ
ผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา	กรรมการ
ผู้แทนสำนักงานอัยการสูงสุด	กรรมการ
ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน ที่รัฐมนตรีแต่งตั้ง	กรรมการ
ผอ.กองนิติการ กรมส่งเสริมสหกรณ์	กรรมการและเลขานุการ

🎯 คุณสมบัติผู้ทรงคุณวุฒิ: - มีความรู้/ประสบการณ์ด้านกฎหมาย / การเงิน / การบัญชี / สหกรณ์ - ไม่เป็นกรรมการ/ผู้จัดการ/เจ้าหน้าที่ของสหกรณ์/ชุมนุมสหกรณ์/สันนิบาต

🎯 วาระ: 4 ปี — เป็นต่อได้ไม่เกิน 2 วาระติดต่อกัน

⚖️ มาตรา 128/3 — กระบวนการพิจารณา¶

🎯 กรอบเวลาในการพิจารณา:

ขั้นตอน	กรอบเวลา
คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์วินิจฉัยคำอุทธรณ์	ภายใน 90 วัน นับแต่วันที่รับเรื่อง
ขยายเวลาได้ตามจำเป็น (มีเหตุผล)	ครั้งละไม่เกิน 30 วัน

🎯 คำวินิจฉัย:

ผลคำวินิจฉัย	ความหมาย
(1) ยกอุทธรณ์	ยืนตามคำสั่งเดิม
(2) ยอมให้อุทธรณ์ทั้งหมด	เพิกถอนคำสั่ง
(3) ยอมให้อุทธรณ์บางส่วน	แก้ไขคำสั่งบางส่วน

→ คำวินิจฉัยเป็นที่สุดในชั้นปกครอง — แต่ไม่ตัดสิทธิฟ้องศาลปกครอง

⚖️ มาตรา 128/4 — ผลของการอุทธรณ์¶

🎯 ขณะอยู่ระหว่างอุทธรณ์:

"การอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำสั่งของนายทะเบียน"

→ คำสั่งนายทะเบียนยังมีผลบังคับระหว่างพิจารณาอุทธรณ์

→ ยกเว้น ถ้าคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์สั่งทุเลาเอง เพราะคำสั่งอาจสร้างความเสียหายร้ายแรง

Implication

การอุทธรณ์ไม่หยุดผลของคำสั่งโดยอัตโนมัติ — สหกรณ์/กรรมการต้องปฏิบัติตามคำสั่งไประหว่างอุทธรณ์

หากไม่ปฏิบัติ → อาจถูกลงโทษเพิ่มตามหมวด 10

⚖️ มาตรา 128/5 — การฟ้องศาลปกครอง¶

หลังจากคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์วินิจฉัยแล้ว — ผู้อุทธรณ์ที่ไม่พอใจ → ฟ้องศาลปกครองได้ภายในกำหนดเวลาตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลปกครอง

→ ภายใน 90 วัน นับแต่วันที่ทราบคำวินิจฉัย

📌 หมวด 10 — บทกำหนดโทษ (ม.129-133/5) ⭐⭐⭐¶

หมวดนี้แก้ไขใหญ่โดยฉบับที่ 3 ปี 2562 — กำหนดโทษทางอาญา/ปกครองสำหรับการฝ่าฝืนกฎหมายสหกรณ์

🎯 ภาพรวม — 4 กลุ่มของบทลงโทษ¶

กลุ่ม	มาตรา	ใครถูกลงโทษ
1. ใช้ชื่อ "สหกรณ์" โดยไม่มีสิทธิ	ม.129	บุคคลทั่วไป
2. ขัดขวาง/ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าหน้าที่	ม.130	บุคคลที่เกี่ยวข้อง
3. กรรมการ/ผจก.ทำผิดหน้าที่	ม.131-133/2	กรรมการ/ผจก./เจ้าหน้าที่สหกรณ์
4. ทุจริต + ฝ่าฝืนหมวด 4/1	ม.133/3-133/5	กรรมการ/ผจก. (ทุจริต)

⚖️ มาตรา 129 — ใช้ชื่อ "สหกรณ์" โดยไม่มีสิทธิ¶

"ผู้ใดฝ่าฝืนม.7 (ห้ามใช้ชื่อ 'สหกรณ์' หากไม่ใช่สหกรณ์/สันนิบาต)"

🎯 โทษ:

โทษหลัก	จำคุก ≤ 6 เดือน หรือปรับ ≤ 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
โทษเสริม	ปรับวันละไม่เกิน 5,000 บาท จนกว่าจะเลิกใช้

⚖️ มาตรา 130 — ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าหน้าที่¶

🎯 กรณี: - ไม่มาให้ถ้อยคำตามคำสั่ง ม.17 (อำนาจเรียกชี้แจง) - ไม่ส่งเอกสาร/ข้อมูลตามคำสั่ง - ขัดขวางการปฏิบัติงานของผู้ตรวจ ม.18

🎯 โทษ: จำคุก ≤ 1 เดือน หรือปรับ ≤ 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

เกี่ยวกับผู้สอบบัญชี

ผู้สอบบัญชีมีอำนาจตาม ม.17 + ม.18 — หากบุคคลใดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้สอบบัญชี → มีโทษ ม.130

🔍 ในเชิงปฏิบัติ: ไม่ค่อยมีการบังคับใช้โทษนี้ผ่านผู้สอบบัญชีโดยตรง — แต่ผู้สอบบัญชีสามารถรายงานเรื่องไปยังนายทะเบียนที่จะดำเนินการต่อได้

⚖️ มาตรา 131 — ไม่ส่งเอกสารตามที่กฎหมายกำหนด¶

🎯 กรณีสหกรณ์: - ไม่ส่งสำเนาทะเบียนสมาชิก/หุ้น (ม.64) - ไม่ส่งสำเนางบการเงิน + รายงานประจำปี (ม.67) - ไม่จัดทำใบสำคัญรับจดทะเบียน + ข้อบังคับ (ม.43)

🎯 โทษ: ปรับ ≤ 10,000 บาท

⚖️ มาตรา 132 — ไม่ทำงบการเงิน/ไม่ประชุมใหญ่¶

🎯 กรณี: - สหกรณ์ไม่จัดทำงบการเงินตาม ม.66 - สหกรณ์ไม่จัดประชุมใหญ่สามัญภายใน 150 วัน ตาม ม.54

🎯 โทษ: ปรับ ≤ 20,000 บาท + ปรับวันละไม่เกิน 1,000 บาท ตลอดเวลาที่ฝ่าฝืน

⚖️ มาตรา 133 — กรรมการดำเนินกิจการนอกขอบเขต ⭐¶

🎯 องค์ประกอบ: - คณะกรรมการดำเนินการ, กรรมการ, หรือผู้จัดการ - ดำเนินกิจการนอกขอบวัตถุประสงค์/ขอบเขต - หรือฝ่าฝืน ม.46, 47, 48, 51/1, 51/2, 53, 60, 62, 65, 66

🎯 โทษ: จำคุก ≤ 2 ปี หรือปรับ ≤ 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ตัวอย่างที่ trigger ม.133

🚨 กรรมการ/ผจก. ที่อาจถูกลงโทษ: - อนุมัติเงินกู้เกินวงเงินที่กำหนด (ม.47) - ลงทุนนอกขอบเขต ม.62 - ไม่จัดสรรกำไรเป็นทุนสำรอง 10% ตาม ม.60 - ไม่ทำบัญชีตามที่นายทะเบียนกำหนด (ม.65) - รับฝากเงินนอกประเภทที่อนุญาต (ม.46(5))

→ ผู้สอบบัญชีต้อง report finding เหล่านี้ใน management letter เพื่อให้นายทะเบียนพิจารณา

⚖️ มาตรา 133/1 — ปฏิเสธไม่ให้ตรวจ¶

🎯 กรณี: ผู้รับผิดชอบสหกรณ์ปฏิเสธ/ขัดขวางการตรวจสอบของนายทะเบียน/ผู้ตรวจการ/ผู้สอบบัญชี (ตาม ม.18)

🎯 โทษ: จำคุก ≤ 6 เดือน หรือปรับ ≤ 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

⚖️ มาตรา 133/2 — ทำเอกสารเท็จ¶

🎯 กรณี: - กรรมการ/ผจก./เจ้าหน้าที่ - ทำเอกสารเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงในเอกสารของสหกรณ์ - เพื่อหลอกนายทะเบียน/ผู้ตรวจการ/ผู้สอบบัญชี/ที่ประชุมใหญ่

🎯 โทษ: จำคุก ≤ 2 ปี หรือปรับ ≤ 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี ⭐⭐⭐

ม.133/2 ให้ความคุ้มครองผู้สอบบัญชี — หากกรรมการ/ผจก. ทำเอกสารเท็จเพื่อหลอกผู้สอบบัญชี → มีโทษทางอาญา

🔍 เมื่อตรวจพบสัญญาณ: - เอกสารที่ไม่ตรงกับเอกสารต้นฉบับ - การลงนามที่น่าสงสัย - การปกปิดข้อมูลสำคัญ

→ report ทันที ใน management letter + แจ้ง กตส.

⚖️ มาตรา 133/3 — ฝ่าฝืนกฎกระทรวงหมวด 4/1 ⭐⭐⭐¶

🎯 กรณี: สหกรณ์ออมทรัพย์/เครดิตยูเนี่ยน — ฝ่าฝืนกฎกระทรวงตาม ม.89/1

🎯 โทษ: - ปรับสหกรณ์ไม่เกิน 100,000 บาท - หากดำเนินการต่อไปหลังถูกปรับ → ปรับเพิ่มวันละไม่เกิน 10,000 บาท

🎯 กรรมการ/ผจก. ที่รู้เห็น/มีส่วนร่วมในการฝ่าฝืน → ปรับไม่เกิน 100,000 บาท

หลายมาตรารวมกัน — ความเสี่ยงสูงสุด

การฝ่าฝืนกฎกระทรวง 2564 หรือ 2567 อาจรวมโทษหลายชั้น:

ม.133/3 — ฝ่าฝืนกฎกระทรวง (ปรับสูงสุด 100,000)
ม.133 — ดำเนินกิจการนอกขอบเขต (จำคุก 2 ปี + ปรับ 200,000)
ม.51/2 — ความรับผิดร่วม (ใช้คืนความเสียหายต่อสหกรณ์)

→ กรรมการเสี่ยงทั้งโทษอาญา + รับผิดทางแพ่ง

⚖️ มาตรา 133/4 — สหกรณ์ไม่ส่งรายงาน¶

🎯 กรณี: สหกรณ์ออมทรัพย์/เครดิตยูเนี่ยน — ไม่ส่งข้อมูล/รายงาน ตามที่กฎหมาย/กฎกระทรวงกำหนด

🎯 โทษ: ปรับสหกรณ์ ≤ 50,000 บาท

⚖️ มาตรา 133/5 — ทุจริตของกรรมการ ⭐⭐⭐ (โทษหนักสุด!)¶

มาตรานี้เป็นโทษหนักที่สุดในกฎหมายสหกรณ์ — ใช้กับการทุจริต

🎯 องค์ประกอบ: - กรรมการ, ผู้จัดการ, หรือเจ้าหน้าที่ - กระทำโดยทุจริต (มีเจตนาทุจริต) - เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบสำหรับตนเองหรือผู้อื่น - ทำให้สหกรณ์เสียหาย

🎯 โทษ:

โทษหลัก	จำคุก 1-5 ปี หรือปรับ 100,000-500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

🎯 โทษเสริม: - ห้ามเป็นกรรมการ/ผจก. ของสหกรณ์ใดๆ ตลอดชีวิต (ตาม ม.52(5)(6)) - รับผิดชดใช้ความเสียหายคืนสหกรณ์เต็มจำนวน

ดุลพินิจที่ผู้สอบบัญชีต้องระวังที่สุด

🚨 เมื่อผู้สอบบัญชีพบสัญญาณทุจริต — ต้องดำเนินการ:

TSA 240 — Fraud — เพิ่มขั้นตอนการตรวจสอบ
Document — บันทึกหลักฐานทุกขั้นตอน
Report — แจ้งผู้บังคับบัญชาในสำนักงาน + EQR
Consult — ปรึกษากับ กตส. เกี่ยวกับขั้นตอนต่อไป
Communicate — แจ้งคณะกรรมการ + ผู้ตรวจสอบกิจการ
Escalate — หากเรื่องร้ายแรง → แจ้งนายทะเบียน

⚠️ ห้ามเตือนผู้ที่ต้องสงสัยว่าทุจริต — เพราะจะทำให้พยานหลักฐานเสียหาย

📊 สรุปตารางบทกำหนดโทษ¶

มาตรา	กรณี	โทษหลัก	ผู้รับผิด
129	ใช้ชื่อ "สหกรณ์" โดยไม่มีสิทธิ	จำคุก 6 เดือน / ปรับ 50,000	บุคคลทั่วไป
130	ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ม.17/18	จำคุก 1 เดือน / ปรับ 10,000	บุคคลที่เกี่ยวข้อง
131	ไม่ส่งเอกสารที่กฎหมายกำหนด	ปรับ 10,000	สหกรณ์
132	ไม่ทำงบ / ไม่ประชุมใหญ่	ปรับ 20,000 + วันละ 1,000	สหกรณ์
133 ⭐	กรรมการดำเนินกิจการนอกขอบเขต	จำคุก 2 ปี / ปรับ 200,000	กรรมการ/ผจก.
133/1	ขัดขวางการตรวจสอบ	จำคุก 6 เดือน / ปรับ 50,000	กรรมการ/ผจก./เจ้าหน้าที่
133/2 ⭐	ทำเอกสารเท็จเพื่อหลอกผู้ตรวจ	จำคุก 2 ปี / ปรับ 200,000	กรรมการ/ผจก./เจ้าหน้าที่
133/3 ⭐⭐	ฝ่าฝืนกฎกระทรวง สอ./คย.	ปรับ 100,000 + วันละ 10,000	สหกรณ์ + กรรมการ
133/4	ไม่ส่งรายงาน	ปรับ 50,000	สหกรณ์
133/5 ⭐⭐⭐	ทุจริต	จำคุก 1-5 ปี / ปรับ 100,000-500,000	กรรมการ/ผจก./เจ้าหน้าที่

🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ¶

🔍 ความเชื่อมโยงกับ TSA 250 + TSA 240¶

TSA 250 — กฎหมายและข้อกำหนด¶

ตาม TSA 250 ผู้สอบบัญชีต้อง:

ขั้นตอน	คำอธิบาย
1. เข้าใจ legal framework	พ.ร.บ. + กฎกระทรวง + ระเบียบ
2. ออกแบบ procedures	ตรวจ compliance
3. รายงาน finding	non-compliance ที่อาจสำคัญ
4. Communicate	แจ้ง management + governance

TSA 240 — Fraud¶

เมื่อพบสัญญาณ trigger ม.133/5:

ระดับ	การดำเนินการ
Suspicion	บันทึก + เพิ่ม procedures
Indication	report ใน management letter
Evidence	escalate ไป กตส.
Material	พิจารณา withdrawal จาก engagement

🚨 Red Flags สำหรับการทุจริต¶

Lifestyle ของกรรมการ/ผจก. ไม่สอดคล้องกับรายได้
Round-tripping การโอนเงินที่ไม่มี business substance
Related party ที่ใช้ชื่อปลอม
Override ของ internal control โดยกรรมการ
Pressure จากกรรมการให้บันทึกบัญชีบางอย่าง
Inability ที่จะอธิบายรายการบางอย่าง

→ ทุก red flag ต้อง document + investigate

📋 Compliance Checklist สำหรับงาน Audit¶

ก่อนส่งรายงาน — เช็คว่ามี finding ที่อาจ trigger บทลงโทษหรือไม่:

[ ] ม.133 — ดำเนินการนอกขอบเขต (ม.46/47/48/60/62/65/66)?
[ ] ม.133/2 — มีหลักฐานเอกสารเท็จ?
[ ] ม.133/3 — ฝ่าฝืนกฎกระทรวง 2564/2567?
[ ] ม.133/4 — ไม่ส่งรายงานตามกฎกระทรวง?
[ ] ม.133/5 — มีสัญญาณทุจริต?

ถ้ามี → report ใน management letter + แจ้ง กตส.

📚 มาตราที่อ้างถึงในการตรวจสอบ¶

มาตรา	เนื้อหา	สำคัญ
ม.128/1	สิทธิอุทธรณ์ 30 วัน	⭐
ม.130	ขัดขวางผู้สอบบัญชี	⭐⭐
ม.133 ⭐	ดำเนินกิจการนอกขอบเขต	⭐⭐⭐
ม.133/2	ทำเอกสารเท็จ	⭐⭐⭐
ม.133/3	ฝ่าฝืนกฎกระทรวง สอ./คย.	⭐⭐⭐
ม.133/5	ทุจริต — โทษหนักสุด	⭐⭐⭐

⬅️ ก่อนหน้า: 7. ชุมนุมสหกรณ์ + สันนิบาต (ม.101-118)
🏠 ขึ้นบน: ภาพรวม พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542

🎉 จบ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 ครบ 138 มาตราแล้ว!

ถัดไป: กลุ่ม C — กฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 — หมวด 9/1 + หมวด 10
พ.ร.บ.สหกรณ์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 — เพิ่มหมวด 9/1 + แก้ไขหมวด 10 ทั้งหมด
TSA 240 — ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชีเกี่ยวกับการทุจริต
TSA 250 — การพิจารณากฎหมายและข้อบังคับ
TSA 260 — การสื่อสารกับผู้มีหน้าที่ในการกำกับดูแล
พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 — สำหรับการฟ้องศาลปกครองตาม ม.128/5