ข้ามไปที่เนื้อหา

6. การบัญชีและการรายงานข้อมูล (หมวด 5 — ข้อ 23-25)

เนื้อหาในหน้านี้

หมวด 5 ของกฎกระทรวง 2564 — สั้นเพียง 3 ข้อ แต่สำคัญสำหรับงานสอบบัญชีโดยตรง:

  • ข้อ 23 — บัญชีและงบการเงิน → ใช้ระเบียบนายทะเบียน 2563
  • ข้อ 24 — การแต่งตั้ง + ปฏิบัติงานสอบบัญชี
  • ข้อ 25 ⭐⭐⭐ — รายงาน 14 ประเภท ที่สหกรณ์ต้องส่ง

🎯 ความสำคัญ: ข้อ 25 = checklist งาน compliance ที่ผู้สอบบัญชีต้องตรวจทุกปี

⚖️ ข้อ 23 — บัญชีและงบการเงิน

🎯 ข้อกำหนด

"ให้สหกรณ์จัดทำบัญชีและงบการเงิน + เปิดเผยข้อมูลงบการเงิน ตามระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์"

🎯 อ้างอิงระเบียบที่เกี่ยวข้อง

📌 ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์ พ.ศ. 2563 ⭐ — รายละเอียดอยู่ใน Group 7

→ ครอบคลุม: - รูปแบบ + แบบงบการเงิน - หลักการบันทึกบัญชี - การเปิดเผยข้อมูล - การจัดเก็บเอกสาร

ความสำคัญ

ข้อ 23 ของกฎกระทรวง 2564 ไม่ได้เขียนรายละเอียดบัญชีเอง — แต่โยงไปใช้ระเบียบนายทะเบียน 2563 เป็นหลัก

→ ผู้สอบบัญชีต้องอ่านระเบียบ 2563 ควบคู่กับกฎกระทรวง 2564

⚖️ ข้อ 24 — การแต่งตั้ง + ปฏิบัติงานสอบบัญชี ⭐

🎯 ข้อกำหนด

"การแต่งตั้งผู้สอบบัญชีสหกรณ์และการปฏิบัติงานสอบบัญชีสหกรณ์

ให้เป็นไปตามมาตรฐานการสอบบัญชีและระเบียบที่อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด"

🎯 มาตรฐานและระเบียบที่ใช้

ลำดับ เอกสาร
1 มาตรฐานการสอบบัญชีของไทย (TSA) ทุกฉบับ
2 ระเบียบกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ว่าด้วยการสอบบัญชีสหกรณ์ พ.ศ. 2562 ⭐
3 คำแนะนำของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ที่ออกตามระเบียบ

→ รายละเอียดอยู่ใน B. การสอบบัญชี → ขั้นตอนการสอบบัญชี → 2. ระเบียบและประกาศ

🎯 ความเชื่อมโยงกับ ม.69

ข้อ 24 = สอดคล้องกับ ม.69 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 (ที่แก้ไขปี 2562):

มาตรา/ข้อ เนื้อหา
ม.69 กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ + อาจแต่ง CPA / บุคคลอื่น ตามขนาด
ข้อ 24 ปฏิบัติตาม TSA + ระเบียบของอธิบดี กตส.

→ ใช้ร่วมกัน — กฎกระทรวงเสริมรายละเอียดที่ ม.69 ไม่ได้เขียน

⚖️ ข้อ 25 — รายงาน 14 ประเภท ⭐⭐⭐

มาตรานี้คือ checklist หลักของงาน compliance — ผู้สอบบัญชีต้องตรวจให้ครบทุกปี

🎯 ข้อกำหนด

"ให้สหกรณ์จัดเก็บและรายงานข้อมูลทางการเงินของสหกรณ์ต่อนายทะเบียนสหกรณ์"

🎯 14 รายงานที่ต้องส่ง

# รายงาน ลักษณะ
(1) งบแสดงฐานะทางการเงิน งบประจำปี ⭐
(2) งบกำไรขาดทุน งบประจำปี ⭐
(3) งบทดลอง รายเดือน/ตามกำหนด
(4) การลงทุนในหลักทรัพย์ Treasury
(5) ลูกหนี้เงินให้กู้ยืม + การฝากเงิน สินทรัพย์ ⭐
(6) เจ้าหนี้เงินกู้ + ผู้ฝากเงิน หนี้สิน ⭐
(7) การดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง Liquidity ⭐
(8) ฐานะสภาพคล่องสุทธิ Net Liquidity
(9) รายงานการก่อหนี้ Borrowing
(10) ⭐ การจัดชั้นสินทรัพย์ + การกันเงินสำรอง NPL + ค่าเผื่อ
(11) ⭐ รายงานการสอบทานหนี้ Loan Review
(12) ⭐ การดำรงเงินกองทุน Capital
(13) แบบรายงานคุณภาพลูกหนี้เงินให้กู้ยืม Credit Quality
(14) รายงานอื่นตามที่นายทะเบียนสหกรณ์ประกาศกำหนด Custom

🎯 จัดกลุ่มตามวัตถุประสงค์

┌──────────────────────────────────────────────────────┐
│  📊 งบการเงินหลัก (3 รายงาน)                          │
│  (1) งบแสดงฐานะการเงิน                                │
│  (2) งบกำไรขาดทุน                                     │
│  (3) งบทดลอง                                          │
└──────────────────────────────────────────────────────┘

┌──────────────────────────────────────────────────────┐
│  💰 ทรัพย์สิน + หนี้สิน (3 รายงาน)                     │
│  (4) การลงทุนในหลักทรัพย์                              │
│  (5) ลูกหนี้เงินให้กู้ + การฝากเงิน                      │
│  (6) เจ้าหนี้เงินกู้ + ผู้ฝากเงิน                          │
└──────────────────────────────────────────────────────┘

┌──────────────────────────────────────────────────────┐
│  💧 สภาพคล่อง + เงินกองทุน (4 รายงาน)                  │
│  (7) สินทรัพย์สภาพคล่อง                                │
│  (8) ฐานะสภาพคล่องสุทธิ                                │
│  (9) การก่อหนี้                                       │
│  (12) การดำรงเงินกองทุน ⭐                             │
└──────────────────────────────────────────────────────┘

┌──────────────────────────────────────────────────────┐
│  🚨 คุณภาพสินเชื่อ (3 รายงาน) ⭐⭐⭐                   │
│  (10) จัดชั้นสินทรัพย์ + กันเงินสำรอง                     │
│  (11) สอบทานหนี้                                      │
│  (13) คุณภาพลูกหนี้เงินให้กู้ยืม                          │
└──────────────────────────────────────────────────────┘

┌──────────────────────────────────────────────────────┐
│  📋 อื่นๆ (1 รายงาน)                                  │
│  (14) ตามที่นายทะเบียนกำหนด                            │
└──────────────────────────────────────────────────────┘

วิธีการรายงาน

"แบบรายงานและวิธีการรายงาน ให้เป็นไปตามที่นายทะเบียนสหกรณ์ประกาศกำหนด"

→ กรมส่งเสริมสหกรณ์ออกประกาศกำหนดแบบฟอร์ม + กำหนดการส่ง — เปลี่ยนได้ตามความจำเป็น

📌 [พี่ตรวจสอบ] — ดูประกาศล่าสุดของกรมส่งเสริมสหกรณ์ — แบบฟอร์ม + ความถี่อาจ update

🎯 รายงานที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้สอบบัญชี

จากรายงาน 14 ประเภท — 3 รายงานที่ผู้สอบบัญชีต้องตรวจอย่างเข้มข้น:

⭐⭐⭐ (10) การจัดชั้นสินทรัพย์ + กันเงินสำรอง

รายการ คำอธิบาย
อ้างอิง ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ — เกณฑ์การจัดชั้น
ประเภทการจัดชั้น ปกติ / กล่าวถึงเป็นพิเศษ / ต่ำกว่ามาตรฐาน / สงสัย / สงสัยจะสูญ
อัตราค่าเผื่อ 1% / 2% / 20% / 50% / 100% (ตามชั้น)

🎯 ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ: - การจัดชั้นถูกต้องตาม aging - ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญคำนวณตามอัตรา - ตรงกับงบการเงินที่ตรวจ

⭐⭐⭐ (11) รายงานการสอบทานหนี้

รายการ คำอธิบาย
วัตถุประสงค์ สอบทานคุณภาพลูกหนี้รายตัว
ความถี่ ตามที่กำหนดในระเบียบ
ผู้รับผิดชอบ คณะกรรมการ + ฝ่ายจัดการ

🎯 ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ: - มีการสอบทานครบทุกราย - ผลการสอบทานสอดคล้องกับการจัดชั้น - มีรายงานเป็นลายลักษณ์อักษร

⭐⭐⭐ (12) การดำรงเงินกองทุน

รายการ คำอธิบาย
อ้างอิง กฎกระทรวง 2564 หมวด 3 (สำหรับชุมนุมสหกรณ์)
เกณฑ์ขั้นต่ำ ≥ 15% (ชุมนุม)
สหกรณ์ทั่วไป ยังไม่กำหนดในกฎกระทรวง — รอ

→ ดูรายละเอียดที่ 4. เงินกองทุนของชุมนุมสหกรณ์

📊 Reporting Calendar — ตัวอย่าง

ประจำปี                                  รายเดือน/ตามกำหนด
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

(1) งบแสดงฐานะ                          (3) งบทดลอง
(2) งบกำไรขาดทุน                        (5) ลูกหนี้ + เงินฝาก
(10) จัดชั้นสินทรัพย์                     (6) เจ้าหนี้ + ผู้ฝาก
(11) สอบทานหนี้                          (7) สภาพคล่อง
(12) การดำรงเงินกองทุน                   (8) ฐานะสภาพคล่องสุทธิ
                                         (9) การก่อหนี้
                                         (13) คุณภาพลูกหนี้

ส่งทางไหน?

ปัจจุบัน (2569) ส่งผ่านระบบ CAD-NET หรือระบบที่ กตส./กรมส่งเสริมประกาศ:

  • ระบบ CAD-NET (Cooperative Auditing Department Network)
  • ระบบ DLD ของกรมส่งเสริม
  • e-Cooperative System

📌 [พี่ตรวจสอบ] — ระบบที่ใช้ปัจจุบันอาจเปลี่ยนตามประกาศของกรม

🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ

🔍 Compliance Checklist สำหรับข้อ 25

# รายการตรวจ สิ่งที่ต้องเก็บ
1 สหกรณ์ส่งรายงานครบ 14 ประเภท ใบยืนยัน/screenshot ระบบ
2 ส่งทันกำหนดเวลา timestamp การส่ง
3 ข้อมูลตรงกัน ระหว่างรายงาน สอบยอดข้ามรายงาน
4 รายงานตรงกับงบที่ตรวจ trace กลับสมุดบัญชี
5 ฉบับปรับปรุง ถ้ามี trail การ revise

📊 Audit Procedures

Procedure สิ่งที่ทำ
Inquiry สอบถามฝ่ายจัดการ — มีระบบส่งรายงาน? ใครรับผิดชอบ?
Inspection ดูใบยืนยันจาก กตส./กรมส่งเสริม
Recalculation ตรวจตัวเลขในรายงานเทียบกับสมุดบัญชี
Cross-checking ยอดในงบฐานะ vs (5)+(6) — ลูกหนี้/เจ้าหนี้ตรงกัน?
Subsequent events รายงานหลังวันสิ้นปี — มีรายการพิเศษ?

🚨 Red Flags

Red Flag ผลกระทบ
ไม่ส่งรายงานครบ 14 ประเภท ผิดข้อ 25 → ม.133/4 (ปรับ 50,000)
ส่งล่าช้าเกินกำหนด finding ใน management letter
ตัวเลขในรายงานต่างจากงบที่ตรวจ ต้องสอบหาเหตุผล
ไม่มี submission proof weakness in IC
รายงานหลายฉบับปรับปรุง bookkeeping issue

📝 Management Letter Finding (ตัวอย่าง)

Finding: สหกรณ์ส่งรายงานการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องล่าช้า

จากการตรวจสอบ พบว่า สหกรณ์ส่งรายงานข้อ 25(7) — 
การดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง — ล่าช้าจากกำหนด:

เดือน          กำหนดส่ง        ส่งจริง         ล่าช้า
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ก.ค. 2569      15 ส.ค. 2569    20 ส.ค. 2569    5 วัน
ส.ค. 2569      15 ก.ย. 2569    25 ก.ย. 2569    10 วัน
ก.ย. 2569      15 ต.ค. 2569    18 ต.ค. 2569    3 วัน

ผลกระทบ:
- ผิดข้อ 25 ของกฎกระทรวง 2564
- เสี่ยงต่อโทษตาม ม.133/4 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 
  (ปรับสูงสุด 50,000 บาท)
- กระทบความสามารถในการกำกับดูแลของนายทะเบียน

ข้อเสนอแนะ:
1. กำหนด timeline ภายในให้ชัดเจน — ส่งก่อนกำหนด 5 วัน
2. มอบหมายเจ้าหน้าที่รับผิดชอบเฉพาะ
3. ใช้ระบบเตือนอัตโนมัติเมื่อใกล้กำหนด
4. รายงานต่อ กก. ในที่ประชุมประจำเดือน

📚 ข้อที่อ้างถึงในการตรวจสอบ

ข้อ เนื้อหา สำคัญ
ข้อ 23 บัญชีตามระเบียบ 2563 ⭐
ข้อ 24 สอบบัญชีตาม TSA + ระเบียบ กตส. ⭐⭐
ข้อ 25 ⭐⭐⭐ รายงาน 14 ประเภท ⭐⭐⭐

⬅️ ก่อนหน้า: 5. ธรรมาภิบาล (หมวด 4)
ถัดไป ➡️ 7. การถอดถอนคณะกรรมการ

🏠 ขึ้นบน: Group 3: การดำเนินงาน + กำกับดูแล สอ./คย.

แหล่งอ้างอิง

  • กฎกระทรวง 2564 — หมวด 5 (ข้อ 23-25)
  • ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์ พ.ศ. 2563 ⭐ — ดู Group 7
  • ระเบียบกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ว่าด้วยการสอบบัญชีสหกรณ์ พ.ศ. 2562 — ดู B. การสอบบัญชี
  • TSA ทั้งหมด — มาตรฐานการสอบบัญชีของไทย
  • ม.69 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 — แม่บทเรื่องการสอบบัญชี