หมวด 3: งบการเงน (ข้อ 83-84)¶

ขอบเขตของหมวดนี้

หมวด 3 ครอบคลุมการจัดทำงบการเงน ของสหกรณ์ — มี 2 ข้อ:

ข้อ 83 — ความหมายและส่วนประกอบของงบการเงน + รอบระยะเวลาบัญชี
ข้อ 84 — หมายเหตุประกอบงบการเงน

หมวดนี้สำคัญต่อการสอบบัญชีเพราะกำหนดกรอบการรายงานทางการเงน (Financial Reporting Framework) ที่ใช้ในการแสดงความเห็นต่องบการเงน

ข้อ 83 — งบการเงน ของสหกรณ์¶

วรรค 1: ความหมายของงบการเงน¶

ให้สหกรณ์จัดทำงบการเงน โดยงบการเงนของสหกรณ์ หมายถึง รายงานทางการเงนซึ่งแสดงข้อมูลที่เกี่ยวกับฐานะการเงน ผลการดำเนินงาน และกระแสเงินสดของสหกรณ์ ในรอบระยะเวลาบัญชีหนึ่งของสหกรณ์

วรรค 2: ส่วนประกอบของงบการเงน¶

งบการเงน ของสหกรณ์ ประกอบด้วย:

(1) งบแสดงฐานะการเงน¶

แสดงข้อมูลเกี่ยวกับสินทรัพย์ หนี้สิน และทุนของสหกรณ์ ณ วันสิ้นปีทางบัญชี ของสหกรณ์

(2) งบกำไรขาดทุน¶

แสดงข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ ค่าใช้จ่าย และกำไร (ขาดทุน) สุทธิของสหกรณ์ ในระหว่างรอบระยะเวลาบัญชีของสหกรณ์

(3) งบกระแสเงินสด¶

แสดงข้อมูลเกี่ยวกับการไหลเข้าและการไหลออกของเงินสด จากกิจกรรมต่างๆ ของสหกรณ์ ในระหว่างรอบระยะเวลาบัญชีของสหกรณ์

(4) หมายเหตุประกอบงบการเงน¶

แสดงข้อมูลเกี่ยวกับนโยบายการบัญชีและคำอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับรายการต่างๆที่แสดงในงบการเงน

วรรค 3: รอบระยะเวลาบัญชี¶

ให้สหกรณ์จัดทำงบการเงน เป็นรายปีตามรอบระยะเวลาบัญชีของสหกรณ์ที่กำหนดไว้ในข้อบังคับ

วรรค 4: แบบและรายการ¶

ทั้งนี้ การจัดทำงบการเงน ของสหกรณ์ ต้องเป็นไปตามแบบและรายการที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด

นัยต่อการสอบบัญชี — กรอบการรายงานทางการเงน (FRF)

TSA 200 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีต้องระบุ Financial Reporting Framework ที่กิจการใช้ในการจัดทำงบการเงน

สำหรับสหกรณ์:

กรอบหลัก: ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์ พ.ศ. 2563 + แบบรายงานที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด
กรอบเสริม: TFRS for NPAEs (ในกรณีที่ระเบียบไม่ครอบคลุม)

ในรายงานผู้สอบบัญชีต้องระบุชัดเจนว่า "ตามแบบและรายการที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด"

องค์ประกอบงบการเงน — เปรียบเทียบกับ NPAEs

ระเบียบ 2563 กำหนด 4 งบ:

งบแสดงฐานะการเงน
งบกำไรขาดทุน
งบกระแสเงินสด
หมายเหตุประกอบงบการเงน

TFRS for NPAEs กำหนด 5 งบ:

งบแสดงฐานะการเงน
งบกำไรขาดทุน
งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ
งบกระแสเงินสด
หมายเหตุประกอบงบการเงน

ข้อสังเกต: ระเบียบ 2563 ไม่ได้ระบุ "งบแสดงการเปลี่ยนแปลงทุน" เป็นข้อแยกในวรรค 2 — แต่ในทางปฏิบัติ แบบงบของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ระบุให้จัดทำงบนี้ด้วย เพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลงในทุนของสหกรณ์ทุกรายการ (ทุนเรือนหุ้น ทุนสำรอง ทุนสะสมต่างๆ)

ดังนั้นในทางปฏิบัติ สหกรณ์จัดทำงบการเงน 5 งบ เช่นเดียวกับ NPAEs

งบเปรียบเทียบ — ปีปัจจุบัน vs. ปีก่อน

ตามแบบรายงานของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ งบการเงน ต้องแสดงข้อมูลเปรียบเทียบ 2 ปี:

ปีปัจจุบัน (Current Year)
ปีก่อน (Prior Year)

ผู้สอบบัญชีต้องตรวจตาม TSA 710 (Comparative Information):

ตรวจ Opening Balances ตรงกับงบที่สอบในปีก่อนไหม
ถ้ามีการปรับปรุงข้อมูลปีก่อน — เปิดเผยใน notes
ดูความสม่ำเสมอของนโยบายการบัญชี

ข้อ 84 — หมายเหตุประกอบงบการเงน¶

วรรค 1: เนื้อหาที่ต้องเปิดเผย¶

หมายเหตุประกอบงบการเงน ของสหกรณ์ต้องเปิดเผยข้อมูล ดังนี้:

(1) ข้อมูลทั่วไปของสหกรณ์¶

เช่น:

ชื่อสหกรณ์
ที่ตั้งสำนักงาน
ประเภทสหกรณ์
วัตถุประสงค์ของสหกรณ์
วันที่จดทะเบียนสหกรณ์
จำนวนสมาชิก
จำนวนเจ้าหน้าที่

(2) เกณฑ์การจัดทำงบการเงน¶

เปิดเผยว่างบการเงน จัดทำตามระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์ และตามแบบและรายการที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด

(3) นโยบายการบัญชีที่สำคัญ¶

เปิดเผยนโยบายการบัญชีที่สำคัญที่สหกรณ์ใช้ในการจัดทำงบการเงน เช่น:

เงินสด
เงินลงทุน
ลูกหนี้และค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
สินค้าคงเหลือ
ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์
สินทรัพย์ไม่มีตัวตน
การรับรู้รายได้และค่าใช้จ่าย

(4) ข้อมูลเพิ่มเติมของรายการในงบการเงน¶

เปิดเผยรายละเอียดของรายการที่แสดงในงบการเงน เพื่อให้ผู้ใช้งบการเงน เข้าใจรายการได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

(5) ข้อมูลอื่นที่ระเบียบนี้กำหนดให้เปิดเผย¶

เปิดเผยข้อมูลตามที่ระเบียบนี้กำหนดให้เปิดเผย เช่น:

เงินสดขาดบัญชี (ข้อ 13)
เงินฝากธนาคาร (ข้อ 15)
เงินฝากสหกรณ์อื่น (ข้อ 17)
เงินลงทุน (ข้อ 24)
ลูกหนี้ (ข้อ 33)
สินค้าคงเหลือ (ข้อ 46)
วัสดุคงเหลือ (ข้อ 49)
ที่ดินแทนการชำระหนี้รอขาย (ข้อ 52)
ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ (ข้อ 60)
สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (ข้อ 64)
ค่าใช้จ่ายรอตัดบัญชี (ข้อ 66)
สินทรัพย์รับบริจาค (ข้อ 74)
หนี้สิน (ข้อ 76)
ทุน (ข้อ 78)
รายได้ (ข้อ 80)
ค่าใช้จ่าย (ข้อ 82)

วรรค 2: รายการที่ไม่เข้าเกณฑ์รับรู้¶

สำหรับรายการที่ไม่เข้าเกณฑ์การรับรู้รายการตามที่กำหนดในข้อ 8 แต่เป็นรายการที่ผู้ใช้งบการเงน ต้องการทราบ ให้สหกรณ์เปิดเผยข้อมูลของรายการเหล่านั้นในหมายเหตุประกอบงบการเงน

เชื่อมโยงข้อ 84 วรรค 2 กับ ข้อ 8

ตามข้อ 8 (หมวด 1) เกณฑ์การรับรู้ต้องเข้า 2 เงื่อนไข:

ความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ
วัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ

ถ้าไม่เข้าเกณฑ์ → ไม่บันทึกในงบ → แต่ต้องเปิดเผยใน notes ตามข้อ 84 วรรค 2

ตัวอย่าง:

ภาระค้ำประกัน — ถ้าไม่มีหลักฐานว่าผู้ถูกค้ำผิดนัด → ไม่ได้บันทึก แต่เปิดเผยใน notes
คดีฟ้องร้อง ที่ผลยังไม่แน่นอน → ไม่บันทึกประมาณการหนี้สิน แต่เปิดเผยใน notes
สิทธิเรียกร้องที่ยังไม่ชัดเจน เช่น เงินที่อยู่ระหว่างฟ้องร้อง

วรรค 3: หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น¶

ให้สหกรณ์เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในหมายเหตุประกอบงบการเงน เช่น:

(1) สหกรณ์เป็นโจทก์ฟ้องคดี¶

ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องที่ฟ้อง สาเหตุ และจำนวนเงินที่ฟ้อง พร้อมทั้งสาระสำคัญของผลประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับชดเชย

(2) สหกรณ์เป็นจำเลย¶

ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องที่ถูกฟ้อง และจำนวนเงินที่ถูกฟ้อง พร้อมทั้งสาระสำคัญของภาระผูกพันที่อาจเกิดขึ้น

(3) สหกรณ์เป็นผู้ค้ำประกัน¶

ข้อมูลเกี่ยวกับการค้ำประกันให้บุคคลภายนอกหรือสหกรณ์อื่น โดยระบุชื่อผู้ที่สหกรณ์ค้ำประกัน วงเงินค้ำประกัน ระยะเวลา และเงื่อนไขที่สำคัญ

(4) ภาระผูกพันที่อาจเกิดขึ้น¶

ข้อมูลเกี่ยวกับภาระผูกพันอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งไม่สามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ ณ วันสิ้นปีทางบัญชี

วรรค 4: เหตุการณ์ภายหลังรอบระยะเวลารายงาน¶

ให้สหกรณ์เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ภายหลังรอบระยะเวลารายงาน (Subsequent Events) ที่เกิดขึ้นภายหลังวันสิ้นปีทางบัญชี แต่ก่อนวันที่ผู้สอบบัญชีแสดงความเห็นต่องบการเงน ที่มีผลกระทบอย่างมีสาระสำคัญต่อสหกรณ์ ในหมายเหตุประกอบงบการเงน

ทั้งนี้ ต้องเปิดเผยข้อมูลให้เป็นไปตามแบบและรายการที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด

นัยต่อการสอบบัญชี — เหตุการณ์ภายหลังรอบระยะเวลารายงาน

ใช้ TSA 560 (Subsequent Events) — แบ่งเป็น 2 ประเภท:

Type 1: Adjusting Events — ปรับงบ เหตุการณ์ที่ให้หลักฐานเกี่ยวกับสภาวะที่มีอยู่ ณ วันสิ้นปี เช่น:

ลูกหนี้รายใหญ่ฟ้องล้มละลายหลังสิ้นปี → ปรับค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
ราคาสินค้าคงเหลือลดลงต่ำกว่าทุน → ปรับมูลค่า
คดีฟ้องร้องตัดสินหลังสิ้นปี → ปรับประมาณการหนี้สิน

Type 2: Non-Adjusting Events — เปิดเผย เหตุการณ์ที่บ่งชี้สภาวะที่เกิดขึ้นภายหลังวันสิ้นปี เช่น:

ไฟไหม้สำนักงานหลังสิ้นปี → เปิดเผยใน notes
การเปลี่ยนแปลงคณะกรรมการดำเนินการ → เปิดเผย
การออกประกาศกฎกระทรวงใหม่ที่ส่งผลกระทบ → เปิดเผย

ขอบเขตเวลา: นับตั้งแต่ วันสิ้นปีทางบัญชี ถึง วันที่ผู้สอบบัญชีแสดงความเห็น

เครื่องมือตรวจสอบ:

อ่านรายงานการประชุมหลังสิ้นปี
ตรวจรายการบัญชีหลังสิ้นปี (ลูกหนี้รับชำระ ฯลฯ)
Management Representation Letter — ขอให้คณะกรรมการรับรอง

สรุปสำหรับผู้สอบบัญชี — หมวด 3: งบการเงน¶

ข้อ	จุดตรวจสอบสำคัญ
83	กรอบการรายงาน FRF / 4 งบหลัก (ในทางปฏิบัติ 5 งบ) / รอบระยะเวลาบัญชี / แบบกรมตรวจบัญชีฯ
84	หมายเหตุครบ 5 หัวข้อ + หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น 4 ประเภท + Subsequent events

TSAs ที่เกี่ยวข้องกับการตรวจงบการเงน:

TSA	เนื้อหา
TSA 200	Overall objectives / FRF
TSA 700	Forming an Opinion and Reporting
TSA 705	Modifications to the Opinion
TSA 706	Emphasis of Matter & Other Matter
TSA 710	Comparative Information
TSA 560	Subsequent Events
TSA 570	Going Concern
TSA 580	Written Representations

Checklist หมายเหตุประกอบงบการเงน — 16 หัวข้อต้องครบ:

ตามที่ระบุในแต่ละข้อของระเบียบ 2563:

☐ ข้อ 13 — เงินสดขาดบัญชี
☐ ข้อ 15 — เงินฝากธนาคาร
☐ ข้อ 17 — เงินฝากสหกรณ์อื่น
☐ ข้อ 24 — เงินลงทุน
☐ ข้อ 33 — ลูกหนี้
☐ ข้อ 46 — สินค้าคงเหลือ
☐ ข้อ 49 — วัสดุคงเหลือ
☐ ข้อ 52 — ที่ดินแทนการชำระหนี้รอขาย
☐ ข้อ 60 — ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์
☐ ข้อ 64 — สินทรัพย์ไม่มีตัวตน
☐ ข้อ 66 — ค่าใช้จ่ายรอตัดบัญชี
☐ ข้อ 74 — สินทรัพย์รับบริจาค
☐ ข้อ 76 — หนี้สิน
☐ ข้อ 78 — ทุน
☐ ข้อ 80 — รายได้
☐ ข้อ 82 — ค่าใช้จ่าย

กลับไปยัง: ภาพรวมระเบียบ 2563 | ก่อนหน้า: ← หมวด 2 ส่วน 5: ค่าใช้จ่าย | ไปต่อ: หมวด 4: การเปิดเผยข้อมูล →