ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2563¶

ข้อมูลเอกสาร

ชื่อเต็ม: ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2563
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา: เล่ม 137 ตอนพิเศษ 238 ง วันที่ 9 ตุลาคม 2563
วันที่ลงนาม: 1 กันยายน 2563
ผู้ลงนาม: นายโอภาส ทองยงค์ อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ปฏิบัติการแทนนายทะเบียนสหกรณ์
วันที่ใช้บังคับ: ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา (10 ตุลาคม 2563) เป็นต้นไป
จำนวนข้อ: 88 ข้อ + บทเฉพาะกาล
📥 ดาวน์โหลดต้นฉบับ (.docx)

ภาพรวม¶

ระเบียบฉบับนี้เป็น ระเบียบหลัก ที่ใช้กำกับการจัดทำบัญชีและงบการเงินของสหกรณ์ทุกประเภทและกลุ่มเกษตรกร โดยกำหนดหลักเกณฑ์ตั้งแต่การรับรู้รายการ การวัดมูลค่า การแสดงรายการ ไปจนถึงการเปิดเผยข้อมูลในหมายเหตุประกอบงบการเงิน

ระเบียบนี้ออกตามอำนาจของ:

มาตรา 16 (2) (8), มาตรา 65 และมาตรา 66 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
มาตรา 24 วรรคสอง ของพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2547
คำสั่งนายทะเบียนสหกรณ์ ที่ 3/2562 ลงวันที่ 15 กรกฎาคม 2562

ลำดับชั้นกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เพื่อให้เห็นภาพรวมว่าระเบียบนี้อยู่ตรงไหนของระบบกฎหมายบัญชีสหกรณ์ไทย:

พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 — กฎหมายแม่บท
กฎกระทรวงการจัดชั้นสินทรัพย์และการกันเงินสำรอง — ⚠️ ยังไม่ออกใช้บังคับ
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ฯ พ.ศ. 2563 ⭐ — ระเบียบหลัก (ฉบับนี้)
ประกาศ/คำสั่ง/คำแนะนำกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ — เช่น คำแนะนำลูกหนี้ พ.ศ. 2547, ประกาศการประมาณการค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
TFRS for NPAEs (ปรับปรุง 2565) — ใช้เป็น fallback ตามข้อ 86 เมื่อระเบียบนี้ไม่ได้กำหนดไว้
ข้อบังคับสหกรณ์ — กำหนดภายในแต่ละสหกรณ์

วัตถุประสงค์ของระเบียบ¶

ตามอารัมภบทของระเบียบ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้การจัดทำบัญชีและงบการเงินของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรแสดงข้อมูลเกี่ยวกับ:

ฐานะการเงิน
ผลการดำเนินงาน
กระแสเงินสด

ที่เป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจเชิงเศรษฐกิจของผู้ใช้งบการเงิน และสอดคล้องกับมาตรฐานการรายงานทางการเงิน

โครงสร้างของระเบียบ¶

ส่วน	เนื้อหา	ข้อ	ไฟล์
บททั่วไป (ก่อนหมวด)	ชื่อระเบียบ, การยกเลิก, นิยาม, ผู้รักษาการ	1-5	(รวมในหน้านี้)
หมวด 1	บททั่วไป (หน้าที่กรรมการ, เกณฑ์คงค้าง, การรับรู้รายการ, การวัดมูลค่า, การเก็บเอกสาร)	6-10	01-general.md
หมวด 2 ส่วน 1	สินทรัพย์ (เงินสด เงินฝาก เงินลงทุน ลูกหนี้ สินค้า ที่ดินอาคารอุปกรณ์ สินทรัพย์ไม่มีตัวตน รับบริจาค)	11-74	02-assets.md
หมวด 2 ส่วน 2	หนี้สิน	75-76	03-liabilities.md
หมวด 2 ส่วน 3	ทุนของสหกรณ์	77-78	04-equity.md
หมวด 2 ส่วน 4	รายได้	79-80	05-revenues.md
หมวด 2 ส่วน 5	ค่าใช้จ่าย	81-82	06-expenses.md
หมวด 3	งบการเงินของสหกรณ์ (องค์ประกอบ ลักษณะเชิงคุณภาพ การรับรู้)	83-84	07-financial-statements.md
หมวด 4	การเปิดเผยข้อมูล	85-86	08-disclosure.md
บทเฉพาะกาล	ระเบียบเดิมที่ยังใช้ได้, ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ Case A ⭐	87-88	09-transitional.md

ระเบียบเก่าที่ถูกยกเลิกโดยระเบียบนี้ (ข้อ 3)¶

ข้อ 3 ของระเบียบนี้ยกเลิกระเบียบเก่า 7 ฉบับ พร้อมกัน:

ระเบียบกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2533
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการจัดชั้นคุณภาพลูกหนี้เงินกู้และการเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ พ.ศ. 2544 ⚠️
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการตัดเงินสดขาดบัญชี พ.ศ. 2546
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการตัดจำหน่ายหนี้สูญจากบัญชีลูกหนี้ พ.ศ. 2546
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการตัดสินค้าขาดบัญชี พ.ศ. 2546
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยสินทรัพย์ที่สหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรได้รับบริจาคหรืออุดหนุน พ.ศ. 2547
ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์ พ.ศ. 2560

และให้ใช้ระเบียบนี้แทนบรรดาระเบียบและคำสั่งอื่นใดในส่วนที่ขัดหรือแย้ง

ข้อยกเว้นสำคัญ — ระเบียบ 2544 ยังใช้ได้สำหรับ Case A

แม้ข้อ 3 (2) จะยกเลิก ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการจัดชั้นคุณภาพลูกหนี้เงินกู้และการเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ พ.ศ. 2544 แล้ว แต่ข้อ 88 (บทเฉพาะกาล) กำหนดให้สหกรณ์ออมทรัพย์และเครดิตยูเนี่ยน ที่หักเงินงวดชำระหนี้ ณ ที่จ่าย (Case A) ยังคงใช้ระเบียบ 2544 ต่อไปจนกว่ากฎกระทรวงจัดชั้นสินทรัพย์ฯ จะมีผลใช้บังคับ

👉 ดูรายละเอียดที่ บทเฉพาะกาล ข้อ 88

บททั่วไป (ก่อนหมวด): ข้อ 1-5¶

ข้อ 1 — ชื่อระเบียบ¶

ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2563"

ข้อ 2 — วันที่ใช้บังคับ¶

ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ 3 — การยกเลิกระเบียบเก่า¶

ดูรายการระเบียบที่ยกเลิก 7 ฉบับด้านบน

บรรดาระเบียบและคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้ว ซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ 4 — นิยาม¶

ในระเบียบนี้

"สหกรณ์" หมายความว่า บรรดาสหกรณ์ และชุมนุมสหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายสหกรณ์ และบรรดากลุ่มเกษตรกรที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายว่าด้วยกลุ่มเกษตรกร

"สมุดบัญชี" หมายความว่า สมุดที่ใช้บันทึกรายการทางการเงินทั้งหมด ซึ่งมีลักษณะเป็นรูปเล่มหรือรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

"เอกสารประกอบการลงบัญชี" หมายความว่า เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีทั้งที่จัดทำด้วยมือหรืออิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ บันทึก หนังสือ หรือเอกสารใด ๆ ที่ใช้เป็นหลักฐานในการลงบัญชี ประกอบด้วยเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยบุคคลภายนอก และเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยสหกรณ์ เพื่อออกให้แก่บุคคลภายนอก หรือเพื่อใช้ในกิจการของสหกรณ์

"ผู้ใช้งบการเงิน" หมายความว่า สหกรณ์ กลุ่มเกษตรกร และสมาชิก ลูกค้า เจ้าหนี้ หน่วยงานราชการและสาธารณชนผู้ใช้งบการเงิน

"การตัดสินใจเชิงเศรษฐกิจ" หมายความว่า การตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขาย การลงทุน การกู้ยืม การให้สินเชื่อ การดำเนินธุรกิจด้านต่าง ๆ ของสหกรณ์

"นโยบายการบัญชี" หมายความว่า หลักการ หลักเกณฑ์ ประเพณีปฏิบัติ กฎ และวิธีปฏิบัติเฉพาะที่สหกรณ์นำมาใช้ในการจัดทำบัญชีและนำเสนองบการเงิน

"การดำเนินงานต่อเนื่อง" หมายความว่า สหกรณ์มีวัตถุประสงค์ที่จะดำเนินงานต่อเนื่องโดยไม่มีกำหนด หรือไม่ตั้งใจที่จะเลิกดำเนินงาน

"ผู้ประเมินมูลค่าทรัพย์สินรับอนุญาต" หมายความว่า บุคคลผู้มีใบรับรองวิทยฐานะจากสมาคมผู้ประเมินค่าทรัพย์สินแห่งประเทศไทยหรือสมาคมนักประเมินราคาอิสระไทย

ข้อ 5 — ผู้รักษาการ¶

ให้อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์รักษาการตามระเบียบนี้ รวมทั้งให้มีอำนาจในการออกระเบียบ ประกาศ และคำแนะนำ ตลอดจนตีความ วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติและดำเนินการอื่นใดตามที่ได้รับมอบอำนาจจากนายทะเบียนสหกรณ์เพื่อให้มีการปฏิบัติตามระเบียบนี้

นัยต่อการสอบบัญชี

ข้อ 5 เป็นฐานอำนาจที่อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ใช้ออก ประกาศ คำแนะนำ และคำสั่ง เพิ่มเติมในเรื่องเฉพาะ เช่น ประกาศการประมาณการค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ประกาศรูปแบบงบการเงิน ดังนั้นในการสอบบัญชีต้องตรวจสอบว่าสหกรณ์ปฏิบัติตามทั้ง:

ตัวระเบียบ 2563 (ฉบับนี้)
ประกาศ/คำแนะนำที่อธิบดีฯ ออกตามมาภายหลัง

วิธีการใช้คู่มือนี้¶

เนื้อหาในแต่ละไฟล์ย่อย (01-general.md ถึง 09-transitional.md) ยึดตามตัวบทระเบียบครบถ้วน ไม่มีการตัดทิ้ง
มี หมายเหตุผู้สอบบัญชี เฉพาะจุดที่มีนัยต่อการปฏิบัติงานสอบบัญชี (ไม่ใส่ทุกข้อ เพื่อไม่ให้รก)
การอ้างอิงข้ามไฟล์ใช้ ลิงก์ เพื่อให้สะดวกในการค้นหา
หากต้องการอ้างอิงตัวบทต้นฉบับ ดาวน์โหลดได้ที่ลิงก์ด้านบน

อ้างอิง: ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยการบัญชีของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2563. (2563, 9 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 137 ตอนพิเศษ 238 ง, หน้า 11-37.