1. กฎกระทรวง การฝากเงินและการลงทุน สอ./คย. พ.ศ. 2567 ⭐⭐⭐¶
เนื้อหาในหน้านี้
กฎกระทรวง การฝากเงินและการลงทุนของสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน พ.ศ. 2567 — กฎหมายลำดับรองที่สำคัญที่สุดสำหรับการตรวจเงินลงทุนของ สอ.
เนื้อหา 8 ข้อ + บทเฉพาะกาล:
- ข้อ 1 — บทนิยาม 5 คำสำคัญ
- ข้อ 2 — หลักการ 4 ประการในการฝาก/ลงทุน
- ข้อ 3 ⭐ — เพดาน 10% ต่อนิติบุคคล
- ข้อ 4 ⭐⭐⭐ — 4 ประเภทที่ต้องผ่านที่ประชุมใหญ่
- ข้อ 5 — กองทุนส่วนบุคคล (Private Fund)
- ข้อ 6-8 — บทเฉพาะกาล
📅 ข้อมูลพื้นฐาน¶
| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อ | กฎกระทรวง การฝากเงินและการลงทุนของสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน พ.ศ. 2567 |
| ผู้ลงนาม | นายนฤมล ภิญโญสินวัฒน์ — รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ |
| วันที่ลงนาม | 26 พฤศจิกายน 2567 |
| ประกาศราชกิจจา | เล่ม 141 ตอนที่ 74 ก หน้า 9 — 26 พฤศจิกายน 2567 |
| อำนาจตาม | ม.5 วรรคหนึ่ง + ม.89/2(8) + ม.105 วรรคสาม ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 (แก้ไขโดยฉบับที่ 3 ปี 2562) |
⚖️ ข้อ 1 — บทนิยาม 5 คำสำคัญ¶
1. "สหกรณ์"¶
สหกรณ์ประเภทสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์
2. "ชุมนุมสหกรณ์"¶
ชุมนุมสหกรณ์ออมทรัพย์และชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์
3. "หลักทรัพย์"¶
หลักทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
→ ตาม พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535
4. "หลักทรัพย์ของรัฐบาล" ⭐¶
หลักทรัพย์ที่ออกโดยรัฐบาล + หลักทรัพย์ที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
🎯 ครอบคลุม: - พันธบัตรรัฐบาล (Government Bond) - ตั๋วเงินคลัง (Treasury Bill) - พันธบัตรออมทรัพย์ (Savings Bond) - พันธบัตรของ ธปท. (BOT Bond)
5. "หลักทรัพย์ของรัฐวิสาหกิจ" ⭐¶
หลักทรัพย์ที่ออกโดยรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยการพัฒนาการกำกับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ
- หลักทรัพย์ที่ออกโดยรัฐวิสาหกิจอื่นที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
🎯 ตัวอย่างหลักทรัพย์รัฐวิสาหกิจ: - พันธบัตรการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ (กฟผ.) - พันธบัตรการประปา - พันธบัตรการรถไฟฯ - ฯลฯ → ดู 3. ประกาศหลักทรัพย์รัฐวิสาหกิจ
⚖️ ข้อ 2 — หลักการ 4 ประการ ⭐⭐⭐¶
"การที่สหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์จะนำเงินไปฝากหรือไปลงทุนตามมาตรา 62"
ให้คำนึงถึงความมั่นคง สภาพคล่องของเงินฝากหรือหลักทรัพย์ และผลประโยชน์ตอบแทนของการฝากเงินหรือการลงทุน ตลอดจนความเสี่ยงในการบริหารจัดการเป็นสำคัญ
และให้ดำเนินการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข ตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้
🎯 4 หลักการที่ต้องคำนึงถึง¶
┌─────────────────────┐
│ การลงทุนของสหกรณ์ │
└──────────┬──────────┘
│
┌──────────────────┼──────────────────┐
│ │ │
▼ ▼ ▼
┌─────────┐ ┌──────────┐ ┌─────────┐
│ ความ │ │ สภาพคล่อง │ │ ผล │
│ มั่นคง │ │ │ │ ตอบแทน │
└─────────┘ └──────────┘ └─────────┘
│
▼
┌──────────────┐
│ ความเสี่ยง │
│ ในการบริหาร │
│ จัดการ ⭐ │
└──────────────┘
Trade-off ที่กรรมการต้องพิจารณา
🎯 4 หลักการนี้ขัดแย้งกันโดยธรรมชาติ:
- ผลตอบแทนสูง มัก → ความเสี่ยงสูง (Risk-Return Tradeoff)
- สภาพคล่องสูง มัก → ผลตอบแทนต่ำ (Liquidity Premium)
- ความมั่นคง มัก → ผลตอบแทนต่ำ
→ กรรมการต้อง balance ทั้ง 4 ปัจจัย — ไม่เน้นด้านใดด้านหนึ่งจนเสียอีกด้าน
ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ
🔍 ตรวจ Investment Policy ของสหกรณ์:
- มี policy เป็นลายลักษณ์อักษร?
- ครอบคลุม 4 ปัจจัยข้างต้น?
- มี Risk Limit / Investment Limit ชัดเจน?
- มีการ review เป็นระยะ?
⚖️ ข้อ 3 — เพดาน 10% ต่อนิติบุคคล ⭐⭐⭐¶
มาตรานี้สำคัญมาก — ป้องกัน Concentration Risk (ความเสี่ยงจากการลงทุนกระจุก)
🎯 หลักเกณฑ์¶
"ให้สหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์ฝากเงินหรือลงทุนในนิติบุคคลแต่ละแห่งได้
ไม่เกินร้อยละสิบ ของทุนเรือนหุ้นรวมกับทุนสำรองของสหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์นั้น"
🎯 ข้อยกเว้น 2 ประการ¶
ยกเว้น:
(1) เป็นการฝากเงินในชุมนุมสหกรณ์ที่สหกรณ์นั้นเป็นสมาชิก
(2) เป็นการลงทุนในหลักทรัพย์ของรัฐบาล ให้สามารถฝากเงินหรือลงทุนเกินร้อยละสิบของทุนเรือนหุ้นรวมกับทุนสำรองของสหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์นั้นได้
📊 สูตรคำนวณ¶
ฝาก/ลงทุนในนิติบุคคล A
อัตราการฝาก/ลงทุนใน A = ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ × 100
ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง
≤ 10% (กรณีปกติ)
ไม่จำกัด (กรณียกเว้น)
🎯 สรุปเป็นตาราง¶
| ประเภทผู้รับฝาก/ออกหลักทรัพย์ | เพดาน |
|---|---|
| ชุมนุมสหกรณ์ที่สหกรณ์เป็นสมาชิก (เช่น ชสอ.) | ❌ ไม่จำกัด |
| หลักทรัพย์ของรัฐบาล (พันธบัตรรัฐบาล / ธปท.) | ❌ ไม่จำกัด |
| ธนาคารพาณิชย์ | ✅ ≤ 10% |
| หลักทรัพย์ของรัฐวิสาหกิจ | ✅ ≤ 10% |
| หลักทรัพย์ของสถาบันการเงิน | ✅ ≤ 10% |
| หุ้นของสถาบันที่ส่งเสริมสหกรณ์ | ✅ ≤ 10% |
| อื่นๆ ตามที่ คพช. กำหนด | ✅ ≤ 10% |
ดุลพินิจในการตรวจสอบ
🚨 ตัวอย่างที่อาจ Fail compliance:
สหกรณ์มี ทุนเรือนหุ้น = 4,500 ลบ. + ทุนสำรอง = 1,200 ลบ. → ฐาน = 5,700 ลบ.
เพดาน 10% = 570 ลบ. ต่อนิติบุคคล
| ผู้รับฝาก | จำนวน | สถานะ |
|---|---|---|
| ธนาคารกรุงเทพ | 800 ลบ. | ❌ Fail (เกิน 570) |
| ธนาคารกสิกรไทย | 450 ลบ. | ✅ Pass |
| ชสอ. | 1,500 ลบ. | ✅ Pass (ยกเว้น) |
| พันธบัตรรัฐบาล | 2,000 ลบ. | ✅ Pass (ยกเว้น) |
| กฟผ. (รัฐวิสาหกิจ) | 600 ลบ. | ❌ Fail (เกิน 570) |
→ 2 รายการ Fail ต้อง report ใน management letter
⚖️ ข้อ 4 — 4 ประเภทที่ต้องผ่านที่ประชุมใหญ่ ⭐⭐⭐¶
มาตรานี้กำหนดประเภทที่สหกรณ์สามารถลงทุนได้ — แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ก่อน
🎯 ข้อกำหนด¶
"การฝากเงินหรือการลงทุนดังต่อไปนี้ เมื่อนำมารวมกันแล้วต้องไม่เกินทุนเรือนหุ้นรวมกับทุนสำรองของสหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์นั้น
รวมทั้งต้องได้รับความเห็นชอบแผนและวงเงินการลงทุนจากที่ประชุมใหญ่ของสหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์นั้น"
🎯 4 ประเภทที่ต้องเข้าเงื่อนไขนี้¶
| # | ประเภท | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| (1) ⭐ | ซื้อหลักทรัพย์ของรัฐวิสาหกิจที่กระทรวงการคลังไม่ค้ำประกัน | พันธบัตร กฟผ. ที่ไม่มีค้ำประกัน |
| (2) | ซื้อหุ้นของธนาคารที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่สหกรณ์ | หุ้นธนาคารพัฒนาเฉพาะ |
| (3) | ซื้อหุ้นของสถาบันที่ประกอบธุรกิจอันทำให้เกิดความสะดวกหรือส่งเสริมความเจริญแก่กิจการของสหกรณ์ — ต้องได้รับความเห็นชอบจากนายทะเบียนสหกรณ์ | หุ้นของบริษัทที่ส่งเสริมกิจการสหกรณ์ |
| (4) | ฝากหรือลงทุนอย่างอื่นตามที่ คพช. กำหนด | ตามประกาศ คพช. 2563 |
📊 ภาพรวมเงื่อนไข¶
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ เพดานรวม 4 ประเภทรวมกัน: │
│ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ │
│ │
│ ผลรวม ≤ ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง │
│ │
│ + แต่ละประเภทยังต้องเป็นไปตามเพดาน 10% ต่อนิติบุคคลด้วย │
│ │
│ + ต้องผ่านมติที่ประชุมใหญ่ — ทั้ง "แผน" และ "วงเงิน" │
└─────────────────────────────────────────────────────────┘
ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี
🔍 ตรวจ 3 จุด:
- ที่ประชุมใหญ่อนุมัติ — มีแผน + วงเงินที่ผ่านมติ?
- เพดานรวม — ผลรวม 4 ประเภท ≤ ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง?
- เพดานต่อราย — แต่ละนิติบุคคล ≤ 10% (ตามข้อ 3)?
หากไม่ผ่านข้อใดข้อหนึ่ง → finding ใน management letter
⚖️ ข้อ 5 — กองทุนส่วนบุคคล (Private Fund) ⭐¶
🎯 ข้อกำหนด¶
"สหกรณ์หรือชุมนุมสหกรณ์อาจมอบหมายให้นิติบุคคลที่ได้รับอนุญาตให้จัดการกองทุนส่วนบุคคลตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
เป็นผู้ดำเนินการจัดการลงทุนแทนได้
โดยต้องกำหนดให้กองทุนส่วนบุคคลมีวัตถุประสงค์ในการลงทุนตามมาตรา 62 และให้นำความในข้อ 3 และข้อ 4 มาใช้บังคับแก่การลงทุนของกองทุนส่วนบุคคลดังกล่าวด้วย"
🎯 ความหมาย¶
สหกรณ์/ชุมนุมสหกรณ์
│
│ มอบหมาย
▼
นิติบุคคลที่ได้รับอนุญาต (เช่น บลจ.)
│
│ จัดการ
▼
กองทุนส่วนบุคคล (Private Fund)
│
│ ลงทุนใน
▼
สินทรัพย์ตามมาตรา 62 + ข้อ 3 + ข้อ 4
🎯 เงื่อนไขที่ใช้¶
| รายการ | ข้อ |
|---|---|
| วัตถุประสงค์ของกองทุน | ตาม ม.62 พ.ร.บ.สหกรณ์ |
| เพดาน 10% ต่อนิติบุคคล | ใช้ข้อ 3 |
| 4 ประเภท + ผ่านที่ประชุมใหญ่ | ใช้ข้อ 4 |
หมายความว่า
การลงทุนผ่าน Private Fund ไม่ใช่ทางลัดในการหลีกเลี่ยงกฎ — ต้องตามเงื่อนไขเดียวกับการลงทุนตรง
→ Look-through approach: ดูทะลุไปดู portfolio ของกองทุน → เช็คว่าเป็นไปตามข้อ 3 + ข้อ 4
📌 บทเฉพาะกาล (ข้อ 6-8)¶
⚖️ ข้อ 6 — สัญญาการฝาก/ลงทุนเดิม¶
หากสหกรณ์/ชุมนุมสหกรณ์มีการฝาก/ลงทุนในนิติบุคคลที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ในข้อ 3 ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ:
| สถานการณ์ | การจัดการ |
|---|---|
| มีสัญญากำหนดวันสิ้นสุด | ดำเนินการต่อไปได้จนครบกำหนดตามสัญญา |
| ไม่มีกำหนดวันสิ้นสุด | สหกรณ์ต้องดำเนินการแก้ไขให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงภายในระยะเวลา 5 ปี นับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ |
→ ต้องเสนอแผนให้ที่ประชุมใหญ่เห็นชอบ + รายงานให้ที่ประชุมใหญ่ทราบเป็นประจำทุกปี
⚖️ ข้อ 7 — การฝาก/ลงทุนนอกหลักเกณฑ์ข้อ 4¶
หากการฝาก/ลงทุนไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในข้อ 4 → ดำเนินการแก้ไขใน 10 ปี นับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
→ ต้องเสนอแผนให้ที่ประชุมใหญ่เห็นชอบ + รายงานให้ที่ประชุมใหญ่ทราบเป็นประจำทุกปี
⚖️ ข้อ 8 — กองทุนส่วนบุคคลก่อนกฎกระทรวง¶
หากมอบหมายให้จัดการกองทุนส่วนบุคคลก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ → ใช้ ข้อ 6 และข้อ 7 มาบังคับโดยอนุโลม
📊 สรุป Timeline บทเฉพาะกาล¶
26 พ.ย. 2567 ─── กฎกระทรวงประกาศ
│
▼
+ 5 ปี (ข้อ 6) ──── 26 พ.ย. 2572 — แก้ไขการลงทุนเกิน 10% ที่ไม่มีกำหนดสิ้นสุด
│
▼
+ 10 ปี (ข้อ 7) ─── 26 พ.ย. 2577 — แก้ไขการลงทุนนอกหลักเกณฑ์ข้อ 4
🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ — Detailed¶
🔍 Compliance Checklist สำหรับเงินลงทุนของ สอ.¶
| # | รายการตรวจ | อ้างอิง | Severity |
|---|---|---|---|
| 1 | Investment Policy เป็นลายลักษณ์อักษร | ข้อ 2 | ⭐⭐ |
| 2 | นโยบายครอบคลุม 4 ปัจจัย (มั่นคง/สภาพคล่อง/ผลตอบแทน/ความเสี่ยง) | ข้อ 2 | ⭐⭐ |
| 3 | เพดาน 10% ต่อนิติบุคคลแต่ละแห่ง | ข้อ 3 | ⭐⭐⭐ |
| 4 | ที่ประชุมใหญ่อนุมัติแผน + วงเงิน 4 ประเภท | ข้อ 4 | ⭐⭐⭐ |
| 5 | เพดานรวม 4 ประเภท ≤ ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง | ข้อ 4 | ⭐⭐⭐ |
| 6 | ความเห็นชอบนายทะเบียน สำหรับหุ้นสถาบันส่งเสริม | ข้อ 4(3) | ⭐⭐ |
| 7 | Private Fund ตาม ม.62 + ข้อ 3 + ข้อ 4 | ข้อ 5 | ⭐⭐ |
| 8 | Compliance กับบทเฉพาะกาล — แผนแก้ไข | ข้อ 6-7 | ⭐⭐ |
📊 Audit Procedures¶
| Procedure | สิ่งที่ทำ |
|---|---|
| Inspection | ดู Investment Policy + Minute ที่ประชุมใหญ่ |
| Recalculation | คำนวณ ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง = ฐาน → 10% เพดาน |
| Vouching | ตรวจการลงทุนแต่ละรายการ vs เพดาน |
| Confirmation | ขอยืนยันจากผู้ออกหลักทรัพย์ + ธนาคาร |
| Sub-event | ตรวจ subsequent events — มีการลงทุนใหม่หลังสิ้นปี? |
| Look-through | สำหรับ Private Fund — ดู portfolio ภายใน |
🚨 Red Flags¶
| Red Flag | ผลกระทบ |
|---|---|
| ไม่มี Investment Policy | ผิดข้อ 2 |
| เกินเพดาน 10% ต่อนิติบุคคล | ผิดข้อ 3 |
| ลงทุน 4 ประเภทเกินทุนเรือนหุ้น+สำรอง | ผิดข้อ 4 |
| ไม่มีมติที่ประชุมใหญ่ สำหรับ 4 ประเภท | ผิดข้อ 4 |
| ลงทุนนอกประเภทที่อนุญาต | ผิด ม.62 |
| Private Fund ไม่ดู look-through | ผิดข้อ 5 |
📝 Management Letter Finding (ตัวอย่าง)¶
Finding: เกินเพดานการฝากเงินในนิติบุคคลแต่ละแห่งตามกฎกระทรวง 2567 ข้อ 3
จากการตรวจสอบงบ ณ 31 ธ.ค. 2569 พบว่า:
ฐานคำนวณ: ทุนเรือนหุ้น 4,500 ลบ. + ทุนสำรอง 1,200 ลบ. = 5,700 ลบ.
เพดาน 10% = 570 ลบ.
รายการที่เกินเพดาน:
ลำดับ ผู้รับฝาก จำนวน เพดาน ส่วนเกิน
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1 ธนาคารกรุงเทพ 800 ลบ. 570 ลบ. 230 ลบ.
2 พันธบัตร กฟผ. (ไม่ค้ำ) 650 ลบ. 570 ลบ. 80 ลบ.
ผลกระทบ:
- ผิดกฎกระทรวง 2567 ข้อ 3
- เสี่ยงโทษตาม ม.133/3 พ.ร.บ.สหกรณ์ (ปรับสูงสุด 100,000 + วันละ 10,000)
- กระจุก Concentration Risk
ข้อเสนอแนะ:
1. โอนเงินบางส่วนไปธนาคารอื่น/ชสอ. ภายใน 6 เดือน
2. ปรับ Investment Policy ให้กำหนด Limit ที่ 9% (Buffer 1%)
3. ตั้งระบบ Monitoring แจ้งเตือนเมื่อใกล้เพดาน
4. รายงานต่อ กก. + ที่ประชุมใหญ่
📚 ข้อที่อ้างถึงในการตรวจสอบ¶
| ข้อ | เนื้อหา | สำคัญ |
|---|---|---|
| ข้อ 1 | บทนิยาม — โดยเฉพาะหลักทรัพย์รัฐบาล/รัฐวิสาหกิจ | ⭐ |
| ข้อ 2 | หลัก 4 ประการ | ⭐⭐ |
| ข้อ 3 ⭐⭐⭐ | เพดาน 10% ต่อนิติบุคคล | ⭐⭐⭐ |
| ข้อ 4 ⭐⭐⭐ | 4 ประเภท + มติที่ประชุมใหญ่ + เพดานรวม | ⭐⭐⭐ |
| ข้อ 5 | Private Fund | ⭐⭐ |
| ข้อ 6-8 | บทเฉพาะกาล 5/10 ปี | ⭐⭐ |
🧭 Footer Navigation¶
⬅️ ก่อนหน้า: Group 4 ภาพรวม
ถัดไป ➡️ 2. ประกาศ คพช. 2563 — ข้อกำหนดการฝาก/ลงทุน
🏠 ขึ้นบน: กลุ่ม C: กฎหมายที่เกี่ยวกับสหกรณ์
แหล่งอ้างอิง
- กฎกระทรวง การฝากเงินและการลงทุน สอ./คย. พ.ศ. 2567 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141/74 ก/หน้า 9/26 พ.ย. 2567
- พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 ม.5 + ม.62 + ม.89/2(8) + ม.105 — แม่บท
- พ.ร.บ.สหกรณ์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 — เพิ่ม ม.89/2(8)
- พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 — นิยาม "หลักทรัพย์"
- TSA 540 — Auditing Accounting Estimates (ใช้กรณีลงทุนที่ต้องประเมินมูลค่า)