3. กรรมการ + ผู้จัดการ (หมวด 2 — ข้อ 5-11) ⭐⭐⭐¶

เนื้อหาในหน้านี้

หมวด 2 ของกฎกระทรวง 2564 — เป็นหัวใจของการกำกับดูแล สอ./คย. — ครอบคลุม:

ข้อ 5 — อำนาจหน้าที่ 11 ข้อของ กก. สหกรณ์ขนาดใหญ่
ข้อ 6 — คณะอนุกรรมการบริหารความเสี่ยง (บังคับสำหรับขนาดใหญ่)
ข้อ 7 — คณะอนุกรรมการการลงทุน (เมื่อลงทุน > 20% หรือ > 1,000 ลบ.)
ข้อ 8 — คุณวุฒิของกรรมการ
ข้อ 9 — ลักษณะต้องห้ามเพิ่มเติม 7 ข้อ
ข้อ 10 — กระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติ
ข้อ 11 — การพ้นจากตำแหน่งกรณีขาดคุณสมบัติ

⚖️ ข้อ 5 — อำนาจหน้าที่ 11 ข้อของ กก. สหกรณ์ขนาดใหญ่ ⭐⭐⭐¶

"นอกจากอำนาจหน้าที่ตาม ม.51 + ม.51/1 ให้คณะกรรมการของสหกรณ์ขนาดใหญ่มีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้ด้วย"

🎯 11 อำนาจหน้าที่ของ กก.¶

#	อำนาจหน้าที่	คำสำคัญ
(1)	กำหนดนโยบาย ทิศทาง เป้าหมายเชิงกลยุทธ์ในภาพรวม + เสนอที่ประชุมใหญ่อนุมัติ	Strategic policy
(2)	จัดให้มีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม ของ กก. + ผจก. + ผู้มีอำนาจ + ที่ปรึกษา + เจ้าหน้าที่	Code of conduct
(3) ⭐	จัดให้มีนโยบายและกระบวนการบริหารความเสี่ยง อย่างน้อย 4 ด้าน: • สินเชื่อ • การลงทุน • สภาพคล่อง • ปฏิบัติการ	Risk management
(4)	กำกับดูแลฝ่ายจัดการ ให้ดำเนินกิจการตามกฎหมาย	Oversight
(5) ⭐	จัดให้มีระบบการควบคุมภายใน + การตรวจสอบกิจการที่มีประสิทธิภาพ	IC + IA
(6)	กำกับดูแลให้ฝ่ายจัดการรายงานเรื่องสำคัญต่อ กก. รวดเร็ว + ครบถ้วน	Reporting
(7)	กำหนดนโยบายและแผนเกี่ยวกับการฝาก/ลงทุน/กู้/ค้ำประกัน	Treasury policy
(8)	แต่งตั้งและกำหนดอำนาจหน้าที่ของคณะอนุกรรมการตามความจำเป็น	Sub-committees
(9)	กำกับดูแลการจัดทำและเก็บรักษาบัญชี + เอกสาร	Accounting
(10)	กำกับดูแลการจัดส่งข้อมูล + รายงานตามกำหนดเวลา	Reporting deadlines
(11)	ปฏิบัติตามและกำกับดูแลให้สหกรณ์ดำเนินการตามกฎหมายทุกฉบับ	Compliance

ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี

🎯 ใช้ในการตรวจ:

TSA 315 — Risk Assessment — ดู governance ของสหกรณ์
TSA 330 — Audit Response — ออกแบบ procedure ตามคุณภาพ governance
Management Letter — ระบุข้อบกพร่องของ กก. ถ้าไม่ปฏิบัติตามข้อ 5
กระดาษทำการ — เก็บหลักฐานการประชุม กก. ที่แสดงการปฏิบัติตามข้อ 5

⚖️ ข้อ 6 — คณะอนุกรรมการบริหารความเสี่ยง¶

🎯 บังคับสำหรับ: สหกรณ์ขนาดใหญ่ทุกแห่ง

🎯 อำนาจหน้าที่: ดำเนินการเฉพาะด้านที่กำหนดในข้อบังคับ — อย่างน้อยต้องมี: - คณะอนุกรรมการบริหารความเสี่ยง

🎯 องค์ประกอบ + อำนาจ: ตามที่กำหนดในข้อบังคับสหกรณ์

ทำไมต้องมี Risk Committee?

ตามแนวทาง corporate governance สากล (เช่น Basel) — สถาบันการเงินที่มีขนาดใหญ่ต้องมี Board Risk Committee แยกจาก Board เพื่อ:

ดูแลการบริหารความเสี่ยงในระดับกลยุทธ์
ทบทวน risk appetite + tolerance
กำกับดูแล internal control ที่เกี่ยวกับความเสี่ยง

⚖️ ข้อ 7 — คณะอนุกรรมการการลงทุน ⭐¶

🎯 เงื่อนไขที่บังคับให้มี¶

สหกรณ์ที่ตรงเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง:

เงื่อนไข	คำอธิบาย
(1)	สัดส่วนการลงทุน > 20% ของทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง
(2)	เงินลงทุน > 1,000 ล้านบาท

→ ต้องแต่งตั้งคณะอนุกรรมการการลงทุน

🎯 อำนาจหน้าที่¶

จัดทำนโยบายและแผนการลงทุน เสนอ กก. + ที่ประชุมใหญ่อนุมัติ
ดูแลและจัดการลงทุนให้เป็นไปตามนโยบายและแผน

🎯 องค์ประกอบ¶

ตามที่กำหนดในข้อบังคับของสหกรณ์

ดุลพินิจในการตรวจสอบ

🔍 ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ:

คำนวณ: เงินลงทุน ÷ (ทุนเรือนหุ้น + ทุนสำรอง) → > 20%?
เช็ค: เงินลงทุนทั้งหมด > 1,000 ลบ.?
ถ้าตรงเงื่อนไข: มีคณะอนุกรรมการการลงทุน?
ถ้ามี: มีนโยบายการลงทุนเป็นลายลักษณ์อักษร? ผ่านที่ประชุมใหญ่?
ถ้าไม่มี (ที่ตรงเงื่อนไข): finding ที่ต้อง report ใน management letter

⚖️ ข้อ 8 — คุณวุฒิของกรรมการ ⭐¶

🎯 หลักการ¶

"สหกรณ์ต้องมีกรรมการซึ่งเป็นผู้มีคุณวุฒิด้านการเงิน การบัญชี การบริหารจัดการ เศรษฐศาสตร์

หรือผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรในด้านดังกล่าวหรือด้านอื่นตามที่คณะกรรมการพัฒนาการสหกรณ์แห่งชาติ (คพช.) กำหนด"

🎯 จำนวนขั้นต่ำ¶

ขนาดสหกรณ์	กรรมการคุณวุฒิ
สหกรณ์ขนาดเล็ก	อย่างน้อย 1 คน
สหกรณ์ขนาดใหญ่	อย่างน้อย 3 คน

🎯 4 สาขาที่นับเป็น "คุณวุฒิ"¶

┌─────────────────────────────┐
│  ✓ การเงิน                   │
│  ✓ การบัญชี                  │
│  ✓ การบริหารจัดการ          │
│  ✓ เศรษฐศาสตร์              │
└─────────────────────────────┘
                 +
┌─────────────────────────────┐
│  หรือผ่านหลักสูตรอบรม         │
│  ที่ คพช. รับรอง             │
└─────────────────────────────┘

หลักสูตรที่ คพช. รับรอง

คพช. ออกประกาศกำหนดหลักสูตรที่ผ่านเกณฑ์เป็นระยะ — เช่น:

หลักสูตรผู้บริหารสหกรณ์ขั้นสูง (CCEO) ของสันนิบาตสหกรณ์ฯ
หลักสูตรของสถาบันพัฒนาบุคลากรสหกรณ์
หลักสูตรของชสอ.

📌 [พี่ตรวจสอบ] — ดูประกาศล่าสุดของ คพช. เพราะรายการเปลี่ยนเป็นระยะ

⚖️ ข้อ 9 — ลักษณะต้องห้ามเพิ่มเติม 7 ข้อ ⭐⭐⭐¶

นอกจาก ม.52 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ — กฎกระทรวงเพิ่ม 7 ลักษณะต้องห้ามสำหรับ กก. + ผจก. ของสหกรณ์ขนาดใหญ่

🎯 7 ลักษณะต้องห้ามใหม่¶

#	ลักษณะต้องห้าม	คำอธิบาย
(1) ⭐	เคยถูก ธปท. / ก.ล.ต. / คปภ. สั่งถอดถอนจากสถาบันการเงิน	⚠️ ยกเว้นถ้าพ้นกำหนดห้ามดำรงตำแหน่งแล้ว
(2)	มี/เคยมีส่วนร่วมในธุรกิจผิดกฎหมาย ที่หลอกลวง/ฉ้อโกงประชาชน	–
(3)	เป็น/เคยเป็นบุคคลล้มละลาย	–
(4) ⭐	เป็นกก. หรือ ผจก. ของสหกรณ์อื่น	ยกเว้นเป็น กก. ของชุมนุมสหกรณ์ที่สหกรณ์นั้นเป็นสมาชิกอยู่ — แต่ไม่เกิน 1 แห่ง
(5)	Cool-off period 1 ปี — กก. ที่เคยเป็น ผจก. ของสหกรณ์เดียวกัน — พ้นจาก ผจก. ไม่เกิน 1 ปี	ป้องกันการครอบงำต่อเนื่อง
(6) ⭐	ผิดนัดชำระหนี้ ต้นเงิน/ดอกเบี้ย เกิน 90 วันกับบริษัทเครดิตบูโร — ในระยะเวลา 2 ปีก่อน	NPL จาก outside
(7) ⭐	ผิดนัดชำระกับสหกรณ์ที่ตนเป็นสมาชิก — ในระยะเวลา 2 ปีบัญชีก่อน	NPL กับ สอ. ของตัวเอง

ข้อ 9(1) — ความสำคัญ

ข้อนี้สะท้อนว่า — ผู้ที่เคยถูกถอดถอนจากธนาคาร/ตลาดทุน/ประกันภัย จะมาเป็น กก. สอ. ใหญ่ไม่ได้

🎯 เพราะ: สอ. ใหญ่ทำธุรกรรมคล้ายธนาคาร → ความเชื่อมั่นเป็นเรื่องสำคัญ → คนที่เคยถูก disqualified ในระบบการเงินอื่น ห้ามเข้ามาในระบบสหกรณ์

ข้อ 9(6) + (7) — Credit Risk

ทั้ง 2 ข้อนี้เน้นเรื่องประวัติชำระหนี้:

(6) จากเครดิตบูโร — ดูภายนอก
(7) จากสหกรณ์ตัวเอง — ดูภายใน

🔍 ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ: 1. ขอรายชื่อ กก. + ผจก. + เลขบัตรประชาชน 2. เช็คในทะเบียนลูกหนี้ ของสหกรณ์ → มีใครค้างชำระ > 90 วัน ไหม? 3. ถ้ามี → finding ที่สำคัญ — กรรมการคนนั้นต้องพ้นจากตำแหน่ง

⚖️ ข้อ 10 — กระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติ ⭐¶

🎯 ขั้นตอน¶

┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 1: ผู้ได้รับเลือก/แต่งตั้ง — ทำหนังสือ + ลงลายมือชื่อ│
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  • รับรองตนเองว่าไม่มีลักษณะต้องห้าม ม.52                │
│  • + ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎกระทรวงนี้ (ข้อ 9)            │
│  • + เอกสารหลักฐาน                                       │
│  ⏱️ ภายใน 7 วัน นับแต่วันได้รับเลือก/แต่งตั้ง               │
└─────────────────────────────────────────────────────────┘
                            │
                            ▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 2: สหกรณ์ — ตรวจสอบคุณสมบัติ + เอกสาร             │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  ⏱️ ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับเอกสาร                  │
└──────────────────────────┬──────────────────────────────┘
                            │
                ┌──────────┴──────────┐
                │                     │
                ▼                     ▼
┌──────────────────────┐  ┌──────────────────────┐
│  เอกสารครบ + ถูกต้อง │  │  เอกสารไม่ครบ/ผิด    │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━   │  │  ━━━━━━━━━━━━━━━━   │
│  ✓ บรรจุรายชื่อ       │  │  • แจ้งเป็นหนังสือ    │
│                      │  │  • ขอเอกสารเพิ่ม      │
│                      │  │  ⏱️ ภายใน 7 วัน       │
│                      │  │     ที่ได้รับแจ้ง       │
└──────────────────────┘  └──────────────────────┘

Documentation ที่ผู้สอบบัญชีต้องเก็บ

ใน Permanent File — ผู้สอบบัญชีควรเก็บ:

หนังสือรับรองของกรรมการ + ผจก. ทุกคน
ผลการตรวจสอบคุณสมบัติของสหกรณ์
บัตรประชาชน + ทะเบียนบ้าน (สำหรับเช็คอายุ + สัญชาติ)
ใบรับรองการอบรม (ตามข้อ 8)
ทะเบียนลูกหนี้ ที่เกี่ยวข้องกับ กก. (ตามข้อ 9(7))

⚖️ ข้อ 11 — การพ้นตำแหน่งกรณีขาดคุณสมบัติ¶

🎯 หากพบว่ากรรมการ/ผจก. ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้าม¶

รายการ	การดำเนินการ
(1) กรรมการที่เพิ่งได้รับเลือก	แจ้งเหตุ → กก.รายนั้นหยุดปฏิบัติหน้าที่ + พ้นจากตำแหน่งทันที
(2) ผู้จัดการที่เพิ่งแต่งตั้ง	มีหนังสือแจ้งเหตุในการเลิกจางผจก. ทันที

🎯 ผลทางกฎหมาย: - กก. พ้นทันที → ไม่ต้องรอ AGM - ผจก. ถูกเลิกจางตามกฎหมายแรงงาน

ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี

🔍 ตรวจ Subsequent Events:

หลังวันสิ้นปีบัญชี → ถ้าพบว่า กก./ผจก. ขาดคุณสมบัติ → อาจกระทบต่อ:

มติของคณะกรรมการ ที่ลงนาม — ถ้า กก. คนนั้นขาดคุณสมบัติตอนลงมติ
สัญญาที่ ผจก. ลงนาม — อาจมี issue ทางกฎหมาย
การเปิดเผยใน F/S — ตาม TAS 24 (Related Party) + Subsequent Events

🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ — Detailed¶

🔍 Compliance Checklist สำหรับ กก. + ผจก.¶

#	รายการตรวจ	อ้างอิง	Severity
1	ที่ประชุมใหญ่อนุมัตินโยบาย เป้าหมายเชิงกลยุทธ์	ข้อ 5(1)	⭐
2	มีข้อกำหนดจริยธรรมเป็นลายลักษณ์อักษร	ข้อ 5(2)	⭐
3	มีนโยบายบริหารความเสี่ยง 4 ด้าน	ข้อ 5(3)	⭐⭐
4	มีระบบควบคุมภายใน + ตรวจสอบกิจการ	ข้อ 5(5)	⭐⭐⭐
5	มีคณะอนุกรรมการบริหารความเสี่ยง (ขนาดใหญ่)	ข้อ 6	⭐⭐
6	มีคณะอนุกรรมการการลงทุน (เมื่อตรงเงื่อนไข)	ข้อ 7	⭐⭐
7	กรรมการคุณวุฒิครบจำนวน (1 / 3 คน)	ข้อ 8	⭐⭐⭐
8	กรรมการ + ผจก. ไม่มีลักษณะต้องห้าม 7 ข้อ	ข้อ 9	⭐⭐⭐
9	มีหนังสือรับรองของ กก. + ผจก. ทุกคน	ข้อ 10	⭐⭐
10	กก./ผจก. ที่ขาดคุณสมบัติ → พ้นทันที	ข้อ 11	⭐⭐⭐

🚨 Red Flags¶

Red Flag	อ้างอิง	ผลกระทบ
กรรมการเป็น ผจก. เดิม ที่เพิ่งพ้นไม่ถึง 1 ปี	ข้อ 9(5)	ขาดคุณสมบัติ
กรรมการมียอด NPL กับสหกรณ์ตัวเอง	ข้อ 9(7)	ขาดคุณสมบัติ
กรรมการเป็นกก. ของสหกรณ์อื่นพร้อมกัน	ข้อ 9(4)	ขาดคุณสมบัติ
ไม่มีกรรมการคุณวุฒิครบจำนวน	ข้อ 8	finding สำคัญ
ไม่มี Risk Committee ในสหกรณ์ขนาดใหญ่	ข้อ 6	finding สำคัญ
ลงทุน > 1,000 ลบ. แต่ไม่มี Investment Committee	ข้อ 7	finding สำคัญ

📋 Audit Procedures¶

Procedure	สิ่งที่ทำ
Inquiry	สอบถาม HR / เลขานุการ เกี่ยวกับ list กรรมการ + ผจก.
Inspection	ตรวจหนังสือรับรอง + ใบรับรองการอบรม
Confirmation	ขอยืนยันยอด จากเครดิตบูโร (ถ้าจำเป็น)
Recalculation	คำนวณสัดส่วนการลงทุน เพื่อเช็คเงื่อนไขข้อ 7
Re-performance	ตรวจทะเบียนลูกหนี้ ของกรรมการ → 2 ปีย้อนหลัง
Analytical	เปรียบเทียบโครงสร้าง กก. กับสหกรณ์อื่นในระบบ

📝 Disclosure ใน Management Letter¶

ตัวอย่างการเขียน finding:

Finding: กรรมการขาดคุณสมบัติตามกฎกระทรวง 2564 ข้อ 9(7)

จากการตรวจสอบทะเบียนลูกหนี้เงินกู้ของสหกรณ์ พบว่า
นาย ก. (กรรมการดำเนินการ) มียอดค้างชำระ 145 วัน 
(ณ วันที่ 31 ธ.ค. 2569) ซึ่งเป็นการผิดนัดชำระเกิน 90 วัน
ภายในระยะเวลา 2 ปีบัญชีก่อนหน้า

ผลกระทบ: 
- นาย ก. มีลักษณะต้องห้ามตามข้อ 9(7) 
- ต้องพ้นจากตำแหน่งตามข้อ 11(1)
- มติของ กก. ที่นาย ก. ร่วมลงคะแนน อาจตกอยู่ในความเสี่ยง

ข้อเสนอแนะ:
1. แจ้งนาย ก. หยุดปฏิบัติหน้าที่ทันที
2. ทบทวนมติ กก. ในรอบปีที่นาย ก. ร่วมลงคะแนน
3. รายงานต่อนายทะเบียนสหกรณ์

📚 มาตรา/ข้อที่อ้างถึงในการตรวจสอบ¶

ข้อ	เนื้อหา	สำคัญ
ข้อ 5 ⭐⭐⭐	อำนาจหน้าที่ 11 ข้อของ กก.	ตรวจ governance
ข้อ 7	คณะอนุกรรมการการลงทุน	ตรวจ structure
ข้อ 8 ⭐⭐	กรรมการคุณวุฒิ	ตรวจคุณสมบัติ
ข้อ 9 ⭐⭐⭐	ลักษณะต้องห้าม 7 ข้อ	ตรวจคุณสมบัติ
ข้อ 10 ⭐	กระบวนการตรวจ	ตรวจ documentation
ข้อ 11 ⭐⭐⭐	การพ้นกรณีขาดคุณสมบัติ	finding ทันที

⬅️ ก่อนหน้า: 2. การกำหนดขนาดของสหกรณ์ (หมวด 1)
ถัดไป ➡️ 4. เงินกองทุนของชุมนุมสหกรณ์ (หมวด 3)

🏠 ขึ้นบน: Group 3: การดำเนินงาน + กำกับดูแล สอ./คย.

แหล่งอ้างอิง

กฎกระทรวง 2564 — หมวด 2 (ข้อ 5-11)
พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 ม.51 + ม.51/1 + ม.52 + ม.89/1(2)(3) — แม่บท
คพช. — ประกาศกำหนดหลักสูตรอบรมที่รับรอง
TSA 315 + TSA 330 — Risk + Response สำหรับ Audit
TAS 24 — Related Party Disclosures