ข้ามไปที่เนื้อหา

1. ภาพรวมกฎกระทรวง 2564 + บทนิยาม

เนื้อหาในหน้านี้

กฎกระทรวง การดำเนินงานและการกำกับดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน พ.ศ. 2564 เป็นเอกสารแม่ของการกำกับ สอ./คย. — เนื้อหาในหน้านี้ครอบคลุม:

  • ที่มา + อำนาจที่ใช้ในการออก
  • บทนิยาม 8 คำสำคัญ ⭐
  • โครงสร้าง 5 หมวด + บทเฉพาะกาล
  • ลำดับการบังคับใช้

📅 ข้อมูลพื้นฐาน

รายการ รายละเอียด
ชื่อ กฎกระทรวง การดำเนินงานและการกำกับดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน พ.ศ. 2564
ผู้ลงนาม นายมนัญญา ไทยเศรษฐ์ — รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏิบัติราชการแทน
วันที่ลงนาม 26 มกราคม 2564
ประกาศราชกิจจา เล่ม 138 ตอนที่ 11 ก หน้า 43 — 10 กุมภาพันธ์ 2564
วันที่บังคับใช้ ถัดจากวันประกาศราชกิจจา

⚖️ อำนาจที่ใช้ในการออกกฎกระทรวง

"อาศัยอำนาจตามความใน มาตรา ๕ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. ๒๕๔๒ และ มาตรา ๘๙/๒ (๑) (๒) (๓) (๖) (๙) (๑๑) และ (๑๒) และ มาตรา ๑๐๕ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบญญัติสหกรณ์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๒"

ข้อสังเกต

กฎกระทรวงอ้าง ม.89/2 (คณะกรรมการการเงิน สอ./คย.) — ไม่ใช่ ม.89/1 (กรอบกฎกระทรวง 13 เรื่อง) ตามที่อาจคาดไว้

ในเชิงปฏิบัติ — ม.89/1 และ 89/2 ต้องอ่านควบคู่กัน เพราะ ม.89/2(2) ให้คำปรึกษากับการออกกฎตาม ม.89/1

🎯 เลข 7 ข้อใน ม.89/1 ที่กฎกระทรวงนี้ครอบคลุม:

ข้อ เนื้อหา หมวดในกฎกระทรวง
(1) การกำหนดขนาดของสหกรณ์ หมวด 1
(2) คุณสมบัติ/ลักษณะต้องห้ามของกรรมการ + ผจก. หมวด 2
(3) อำนาจหน้าที่ + ความรับผิดของกรรมการ + ผจก. หมวด 2
(6) การรับฝากเงิน + การก่อหนี้ + ภาระผูกพัน (อยู่ในระเบียบ + ประกาศแยก)
(9) การกำกับดูแลด้านธรรมาภิบาล หมวด 4
(11) การจัดทำบัญชี + รายงาน + การเปิดเผยข้อมูล หมวด 5
(12) การฝากเงิน + การลงทุน (ออกเป็นกฎกระทรวง 2567)

→ เรื่องเงินกองทุน (ข้อ 7) อยู่ในหมวด 3 ของกฎกระทรวงนี้ — แต่จำกัดเฉพาะชุมนุมสหกรณ์ เท่านั้น ไม่ใช่สหกรณ์ทั่วไป

📖 บทนิยาม (ข้อ 1) ⭐⭐⭐

มาตรานี้สำคัญมาก — กำหนดความหมายของคำที่ใช้ตลอดทั้งฉบับ:

1. "สหกรณ์"

สหกรณ์และชุมนุมสหกรณ์ประเภทสหกรณ์ออมทรัพย์หรือสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์

🎯 ครอบคลุม: - สหกรณ์ออมทรัพย์ทุกแห่ง - ชุมนุมสหกรณ์ออมทรัพย์ (เช่น ชสอ.) - สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน - ชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน

2. "สหกรณ์อื่น"

สหกรณ์และชุมนุมสหกรณ์ทุกประเภทตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์

🎯 หมายถึง: สหกรณ์ทุกประเภท — รวมถึงสหกรณ์การเกษตร, ร้านค้า, บริการ ฯลฯ

3. "ชุมนุมสหกรณ์"

ชุมนุมสหกรณ์ออมทรัพย์หรือชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน

→ ใช้เฉพาะ ชสอ. + ชค. (ชุมนุมเครดิตยูเนี่ยน)

4. "คณะกรรมการ" + "กรรมการ"

"คณะกรรมการ" = คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์
"กรรมการ" = กรรมการดำเนินการสหกรณ์

→ ตามที่กำหนดใน พ.ร.บ.สหกรณ์ ม.50

5. "ผู้ให้บริการทางการเงิน" ⭐

ผู้ประกอบธุรกิจตามกฎหมายว่าด้วย: - ธุรกิจสถาบันการเงิน - หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ - การประกันชีวิต - การประกันวินาศภัย - บริษัทบริหารสินทรัพย์

🎯 เกี่ยวข้องในเรื่องไหน: - ลักษณะต้องห้ามของกรรมการ (ข้อ 9(1)) - เคยถูก ธปท./ก.ล.ต./คปภ. ถอดถอน → เป็นกรรมการ สอ. ไม่ได้

6. "ผู้มีอำนาจในการจัดการ" ⭐⭐⭐

(1) ผู้จัดการ / รองผู้จัดการ หรือผู้ซึ่งมีตำแหน่งเทียบเท่า
(2) บุคคลหรือนิติบุคคลที่สหกรณ์/ผู้ให้บริการการเงินทำสัญญาให้มีอำนาจบริหาร
(3) บุคคลซึ่งตามพฤติการณ์มีอำนาจควบคุมหรือครอบงำ กรรมการ ผจก. ผช.ผจก. พนักงาน

ความสำคัญของ "ผู้มีอำนาจในการจัดการ"

นิยามนี้ครอบคลุม shadow director — บุคคลที่ไม่มีตำแหน่งทางการแต่ครอบงำการตัดสินใจของกรรมการ

🚨 ผู้สอบบัญชีต้องระวัง: - อดีตกรรมการที่ออกแล้วแต่ยัง "สั่งงาน" อยู่ - บุคคลภายนอกที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ - เจ้าหนี้รายใหญ่ที่กดดันการตัดสินใจ

ทุกคนเหล่านี้ตกอยู่ใต้ข้อจำกัดเดียวกับ "ผู้จัดการ" ในกฎกระทรวงนี้

7. "ที่ปรึกษาของสหกรณ์"

บุคคลซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ในการให้ความเห็นหรือคำแนะนำแก่สหกรณ์

โดยอาจมีค่าตอบแทนหรือไม่ก็ได้

🎯 ไม่รวม: บุคคลซึ่งรับจ้างทำงานให้แก่สหกรณ์โดยมีลักษณะของงานที่ใช้ความรู้ความสามารถพิเศษด้านเทคนิคหรือความชำนาญเฉพาะด้าน เช่น: - ที่ปรึกษางานบัญชี - ที่ปรึกษากฎหมาย - ที่ปรึกษาเทคโนโลยีสารสนเทศ

→ ผู้สอบบัญชี = ที่ปรึกษาเทคนิค ไม่ใช่ "ที่ปรึกษาของสหกรณ์"

8. "ผู้ซึ่งเกี่ยวข้อง" ⭐

บุคคลซึ่งมีความสัมพันธ์กับอีกบุคคลหนึ่ง 3 ลักษณะ:

ลักษณะ คำอธิบาย
(1) เป็นคู่สมรส
(2) เป็นบุตร/บุตรบุญธรรมที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ
(3) เป็นนิติบุคคลซึ่งบุคคลนั้น/คู่สมรส/บุตรมีอำนาจในการจัดการหรือควบคุม

ผลในเชิงปฏิบัติ

เมื่อกฎกระทรวงห้ามกรรมการได้รับประโยชน์เป็นพิเศษ (ข้อ 18) → ก็ห้ามบุตร/คู่สมรส/นิติบุคคลที่กรรมการควบคุมด้วย

🔍 ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ: - รายชื่อสมาชิกที่มีนามสกุลเดียวกับกรรมการ - นิติบุคคลที่ทำธุรกรรมกับสหกรณ์ + เช็คผู้ถือหุ้น/กก.

🗺️ โครงสร้าง 5 หมวด + บทเฉพาะกาล

หมวด เรื่อง ข้อ หน้า
หมวด 1 การกำหนดขนาดของสหกรณ์ 2-4 → ขนาดสหกรณ์
หมวด 2 อำนาจหน้าที่ของ กก. + คุณสมบัติ/ลักษณะต้องห้ามของ กก. + ผจก. 5-11 → กก. + ผจก.
หมวด 3 การดำรงเงินกองทุนของชุมนุมสหกรณ์ 12-13 → เงินกองทุน
หมวด 4 การกำกับดูแลด้านธรรมาภิบาลของสหกรณ์ 14-22 → ธรรมาภิบาล
หมวด 5 การบัญชีและการรายงานข้อมูล 23-25 → บัญชี + รายงาน
บทเฉพาะกาล – 26-31 (อยู่ใน 02 + 03 + 04 + 06)

⏰ บทเฉพาะกาล — Timeline สำคัญ

10 ก.พ. 2564 ───  กฎกระทรวงประกาศ
       │
       ▼
+ 90 วัน ─────  ข้อ 26: นายทะเบียนประกาศรายชื่อ "สหกรณ์ขนาดใหญ่"
                ครั้งแรก (ภายใน 11 พ.ค. 2564)
       │
       ▼
+ 6 เดือน ────  ข้อ 28: สหกรณ์ที่มีคณะกรรมการชุดใหม่ ต้องมี กก.
                ที่มีคุณวุฒิตามข้อ 8 ภายใน 6 เดือน
       │
       ▼
+ 2 ปี ──────  ข้อ 28: สหกรณ์**ทุกแห่ง** ต้องมี กก. ที่มีคุณวุฒิครบ
                (ครบ ก.พ. 2566)
       │
       ▼
+ 3 ปี ──────  ข้อ 29: ชุมนุมสหกรณ์ต้องดำรงเงินกองทุนตามข้อ 13
                (ครบ ก.พ. 2567)
                ───────────────
                ข้อ 30: สหกรณ์ขนาดเล็กที่ทำรายการย่อไม่ได้ → ปรับปรุง
                ภายใน 3 ปี (ครบ ก.พ. 2567)
       │
       ▼
2569 ────────  ปัจจุบัน — บทเฉพาะกาลทั้งหมดสิ้นสุดแล้ว

สถานะปัจจุบัน (2569)

ทุกบทเฉพาะกาลครบกำหนดแล้ว → กฎกระทรวงนี้บังคับใช้เต็มรูปแบบ กับ สอ./คย. ทุกแห่ง

→ ผู้สอบบัญชีไม่ต้องอนุโลมในเรื่อง bridging period — ทุกข้อต้องตรวจ compliance อย่างเข้มข้น

🎯 Compliance Checklist เบื้องต้น

ก่อนเริ่มตรวจสอบสหกรณ์ — เช็คประเด็นภาพรวมเหล่านี้:

รายการ อ้างอิง
สหกรณ์อยู่ในขนาดใหญ่หรือเล็ก หมวด 1
มีกรรมการคุณวุฒิอย่างน้อย 1 (เล็ก) / 3 (ใหญ่) ข้อ 8
กรรมการ + ผจก. ไม่มีลักษณะต้องห้ามตาม ม.52 + ข้อ 9 หมวด 2
ทำรายการย่อสินทรัพย์/หนี้สินทุก 6 เดือน (เล็ก) / ทุกเดือน (ใหญ่) ข้อ 15
ส่งรายงาน 14 ประเภทให้นายทะเบียน ข้อ 25
ไม่มีรายการ COI กับกรรมการ/ผจก. + ผู้ซึ่งเกี่ยวข้อง ข้อ 18
มีระบบรับเรื่องร้องเรียน + เยียวยาสมาชิก ข้อ 19-20

📚 มาตราที่อ้างถึงในการตรวจสอบ

มาตรา/ข้อ เนื้อหา ใช้ตอนไหน
ข้อ 1 บทนิยาม อ้างอิงทุกการตรวจ
ข้อ 2 ⭐ สหกรณ์ขนาดใหญ่ ≥ 5,000 ลบ. จัดประเภทสหกรณ์
ข้อ 5 อำนาจ กก. ของสหกรณ์ขนาดใหญ่ ตรวจ governance
ข้อ 9 ⭐ ลักษณะต้องห้ามของ กก./ผจก. ตรวจคุณสมบัติ
ข้อ 18 ⭐⭐⭐ ป้องกัน COI ตรวจรายการเกี่ยวโยง
ข้อ 25 ⭐⭐⭐ รายงาน 14 ประเภท ตรวจการ submit รายงาน

⬅️ ก่อนหน้า: Group 3 ภาพรวม
ถัดไป ➡️ 2. การกำหนดขนาดของสหกรณ์ (หมวด 1)

🏠 ขึ้นบน: กลุ่ม C: กฎหมายที่เกี่ยวกับสหกรณ์

แหล่งอ้างอิง

  • กฎกระทรวง การดำเนินงาน + การกำกับดูแล สอ./คย. พ.ศ. 2564 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138/11 ก/หน้า 43/10 ก.พ. 2564
  • พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 ม.5 + ม.89/1 + ม.89/2 + ม.105 — แม่บท
  • พ.ร.บ.สหกรณ์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 — แก้ไขเพิ่มเติมที่เป็นที่มาของกฎกระทรวง