8. สมาชิกสมทบ — ความสัมพันธ์กับสหกรณ์ ⭐¶

เนื้อหาในหน้านี้

ประกาศนายทะเบียนสหกรณ์ เรื่อง ความสัมพันธ์ของสมาชิกสมทบกับสหกรณ์หรือสมาชิกสหกรณ์ พ.ศ. 2563 — กำหนดเกณฑ์ที่สหกรณ์ต้องใช้ในข้อบังคับเพื่อกำหนดคุณสมบัติของสมาชิกสมทบ

🎯 ทำไมสำคัญ?

สมาชิกสมทบ คือ "สมาชิกชั้นสอง" — มีสิทธิจำกัด (ม.41)
กู้ได้ไม่เกินเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้นของตน ⭐
หากสหกรณ์รับสมาชิกสมทบที่ไม่มีความสัมพันธ์ตามประกาศ → ผิดกฎหมาย → finding

📅 ข้อมูลพื้นฐาน¶

รายการ	รายละเอียด
ชื่อ	ประกาศนายทะเบียนสหกรณ์ เรื่อง ความสัมพันธ์ของสมาชิกสมทบกับสหกรณ์หรือสมาชิกสหกรณ์
ผู้ลงนาม	นายพิเชษฐ์ วิริยะพาหะ — อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ (นายทะเบียนสหกรณ์)
วันที่ลงนาม	18 มีนาคม 2563
ประกาศราชกิจจา	เล่ม 137 ตอนพิเศษ 134 ง — 8 มิถุนายน 2563
อำนาจตาม	ม.41 วรรคสาม ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 (แก้ไขโดยฉบับที่ 3 ปี 2562)

🎯 ความเชื่อมโยงกับ พ.ร.บ.สหกรณ์ ม.41 ⭐¶

ที่มา¶

ตาม ม.41 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542 (แก้ไขปี 2562):

"สหกรณ์อาจรับสมาชิกสมทบได้ — โดยให้มีความสัมพันธ์กับสหกรณ์/สมาชิกตามที่นายทะเบียนกำหนด"

→ วรรคสาม ของ ม.41 ให้นายทะเบียนออกประกาศกำหนดความสัมพันธ์ → ประกาศฉบับนี้คือผลของวรรคสาม

🚨 ข้อจำกัดของสมาชิกสมทบ (ทบทวนจาก ม.41)¶

สมาชิกสมทบ = สมาชิกชั้นสอง
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

❌ ห้ามนับเป็น "องค์ประชุม" ในการประชุมใหญ่
❌ ห้าม "ออกเสียง" ในเรื่องใดๆ
❌ ห้ามเป็น "กรรมการดำเนินการ"
❌ ห้าม "กู้ยืมเงินเกินกว่าเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้นของตน" ⭐⭐⭐

→ ดูรายละเอียดใน ม.41 — หมวด 3 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ 2542

⚖️ ข้อ 1 — หลักการทั่วไป¶

"ผู้ที่จะสมัครเป็นสมาชิกสมทบของสหกรณ์ — ต้องเป็นผู้ที่:

มีความสะดวกที่จะดำเนินธุรกิจกับสหกรณ์

มีความสัมพันธ์กับสหกรณ์/สมาชิกสหกรณ์ตามหลักเกณฑ์ในประกาศนี้"

🎯 หลัก: ความสัมพันธ์ต้องชัดเจน — ไม่ใช่ใครก็ได้

⚖️ ข้อ 2 — สำหรับสหกรณ์ออมทรัพย์ + เครดิตยูเนี่ยน ⭐⭐⭐¶

มีความสัมพันธ์ อย่างใดอย่างหนึ่ง ใน 2 ลักษณะ:

🎯 (2.1) ความสัมพันธ์ทางครอบครัว¶

"เป็นบิดา มารดา สามี ภรรยา หรือบุตรของสมาชิก"

สมาชิกหลัก  ───┬─── บิดา (สมาชิกสมทบได้ ✓)
              ├─── มารดา (สมาชิกสมทบได้ ✓)
              ├─── สามี/ภรรยา (สมาชิกสมทบได้ ✓)
              └─── บุตร (สมาชิกสมทบได้ ✓)

🚫 ไม่รวม: - พี่/น้อง - ลุง/ป้า/น้า/อา - ปู่/ย่า/ตา/ยาย - ลูกพี่ลูกน้อง

→ เฉพาะ "ครอบครัวเดี่ยว" (Nuclear Family) เท่านั้น

🎯 (2.2) ความสัมพันธ์ทางการงาน¶

"เป็นบุคลากรหรือลูกจ้างที่ปฏิบัติงานอยู่ในหน่วยงานต้นสังกัดเดียวกันกับสมาชิก

และได้รับเงินเดือนหรือค่าจ้างจากหน่วยงานต้นสังกัดนั้น

แต่ข้อบังคับไม่ได้กำหนดคุณสมบัติให้ตำแหน่งดังกล่าวเป็นสมาชิกของสหกรณ์ได้"

🎯 ตัวอย่าง — สหกรณ์ออมทรัพย์ครู¶

หน่วยงานต้นสังกัด = สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
สมาชิกสหกรณ์ = ครู (ตามข้อบังคับ)

ตัวอย่างสมาชิกสมทบที่เป็นไปได้:
   ✓ ครอบครัว: บิดา/มารดา/คู่สมรส/บุตรของครู
   ✓ บุคลากร: เจ้าหน้าที่ธุรการ/นักวิชาการ/พนักงานราชการ
       ที่ทำงานในเขตเดียวกัน + รับเงินเดือนจากเขต
       + ตำแหน่งของพวกเขาไม่ได้ระบุในข้อบังคับ

ตัวอย่างที่ไม่ได้:
   ❌ ลูกจ้างเอกชนที่บ้านครู
   ❌ พี่น้องของครู
   ❌ ครูในเขตอื่น

⚖️ ข้อ 3 — สำหรับสหกรณ์อื่นๆ (ไม่ใช่ สอ./คย.)¶

"สหกรณ์การเกษตร / นิคม / ประมง / บริการ / ร้านค้า"

มีความสัมพันธ์ใน 2 ลักษณะ:

| (3.1) | บิดา มารดา สามี ภรรยา หรือบุตรของสมาชิก | | (3.2) | เจ้าหน้าที่ของสหกรณ์ที่ขาดคุณสมบัติเกี่ยวกับการประกอบอาชีพหลัก |

→ ไม่เกี่ยวกับงานพี่ (สำนักงานเราตรวจเฉพาะ สอ.)

🎯 ความแตกต่างระหว่าง สอ./คย. กับสหกรณ์อื่น¶

ประเภท	ความสัมพันธ์ที่อนุญาต
สอ./คย. (ข้อ 2)	ครอบครัว + บุคลากรในหน่วยงานเดียวกัน
สหกรณ์อื่น (ข้อ 3)	ครอบครัว + เจ้าหน้าที่ของสหกรณ์

🎯 ความต่าง: - สอ./คย. — เน้น "หน่วยงานต้นสังกัดเดียวกัน" (ผูกกับนายจ้าง) - สหกรณ์อื่น — เน้น "ภายในสหกรณ์" (ลูกจ้างของสหกรณ์เอง)

🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ¶

🔍 Compliance Checklist¶

ผู้สอบบัญชีต้องตรวจ 2 ระดับ:

Level 1: ข้อบังคับสหกรณ์¶

รายการ	ที่ต้องเช็ค
ข้อบังคับมีหมวดสมาชิกสมทบ?	ตรวจข้อบังคับล่าสุด
คุณสมบัติสมาชิกสมทบถูกต้องตามประกาศนี้?	เปรียบเทียบกับข้อ 2
มีกำหนดข้อจำกัดการกู้ ตาม ม.41?	ไม่เกินเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้น

Level 2: ทะเบียนสมาชิกจริง¶

รายการ	ที่ต้องเช็ค
รายชื่อสมาชิกสมทบจริงทั้งหมด	จากทะเบียนสมาชิก
ตรวจความสัมพันธ์	บิดา/มารดา/คู่สมรส/บุตร หรือบุคลากรในหน่วยงานเดียวกัน
เอกสารหลักฐาน	ใบสมัคร + เอกสารพิสูจน์ความสัมพันธ์

🚨 Red Flags ที่สำคัญ¶

Red Flag	ผลกระทบ
สมาชิกสมทบที่ไม่มีความสัมพันธ์ ตามประกาศ	ผิดกฎหมาย ม.41 + ประกาศ
สมาชิกสมทบกู้เกินเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้น	ผิด ม.41 — finding สำคัญ
ไม่มีเอกสารพิสูจน์ความสัมพันธ์	weakness in IC
สมาชิกสมทบที่ทำตำแหน่งซึ่งระบุในข้อบังคับ	ควรเป็นสมาชิกหลัก ไม่ใช่สมทบ
สมาชิกสมทบที่ออกเสียง/เป็น กก.	ผิด ม.41 — เด็ดขาด

📊 Audit Procedures¶

Procedure	สิ่งที่ทำ
Inspection	อ่านข้อบังคับสหกรณ์ — หมวดสมาชิกสมทบ
Inquiry	สอบถามฝ่ายจัดการ — มีกี่คน ความสัมพันธ์เป็นอย่างไร
Sampling	สุ่มตรวจ 20-30 รายของสมาชิกสมทบ — ตรวจหลักฐาน
Recalculation	ตรวจยอดเงินกู้ของสมาชิกสมทบ vs เงินฝาก + ทุนเรือนหุ้น
Cross-checking	ทะเบียนสมาชิก vs ทะเบียนเงินกู้ vs ทะเบียนเงินฝาก

📝 ตัวอย่าง Sample Test¶

สหกรณ์ออมทรัพย์ตัวอย่าง จำกัด
ตรวจสอบสมาชิกสมทบ — ปี 2569
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

จำนวนสมาชิกสมทบทั้งหมด: 320 ราย
สุ่มตรวจ: 32 ราย (10%)

ลำดับ  ชื่อ-สกุล      ความสัมพันธ์         สมาชิกหลัก       ผลตรวจ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1     นาย ก.          ภรรยาของ          นาย ข. (สมาชิก)  ✓ Pass
2     นางสาว ค.       บุตรของ           นาง ง. (สมาชิก)  ✓ Pass
3     นาย จ.          เจ้าหน้าที่ฯ        ในหน่วยงาน A    ✓ Pass
4     นาย ฉ.          พี่ชาย             นาย ช. (สมาชิก)  ❌ Fail (พี่น้องไม่อยู่ในประกาศ)
5     นางสาว ซ.       เพื่อนสนิท         นาง ฌ. (สมาชิก)  ❌ Fail (ไม่มีความสัมพันธ์ตามประกาศ)
... (ตรวจอีก 27 ราย)

สรุป: พบสมาชิกสมทบที่ไม่ตรงตามประกาศ 5 ราย (15.6% ของ sample)
ประมาณการ Issue: 50 ราย จาก 320 รายทั้งหมด

ตรวจเงินกู้: สมาชิกสมทบ 5 รายข้างต้นมียอดเงินกู้รวม 4.2 ลบ.
จากเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้น 2.8 ลบ. — เกิน 1.4 ลบ.

📝 Management Letter Finding (ตัวอย่าง)¶

Finding: สมาชิกสมทบไม่ตรงตามประกาศนายทะเบียน 2563

จากการสุ่มตรวจ 32 รายของสมาชิกสมทบจาก 320 รายทั้งหมด
พบว่ามี 5 ราย (15.6%) ที่ความสัมพันธ์ไม่ตรงตามประกาศนายทะเบียน
สหกรณ์ ปี 2563 ข้อ 2:

ตัวอย่าง:
- นาย ฉ. — เป็นพี่ชายของสมาชิก (ไม่ใช่บิดา/มารดา/คู่สมรส/บุตร)
- นางสาว ซ. — ไม่มีความสัมพันธ์ตามประกาศ

ผลกระทบ:
- ผิด ม.41 พ.ร.บ.สหกรณ์ + ประกาศนายทะเบียน 2563
- 3 ใน 5 รายมียอดกู้รวม 4.2 ลบ. — เกิน 1.4 ลบ. จากเงินฝาก + ทุนเรือนหุ้น
- ความรับผิดของกรรมการตาม ม.51/2

ข้อเสนอแนะ:
1. ทบทวนรายชื่อสมาชิกสมทบทั้งหมด — ตรวจเอกสารพิสูจน์ความสัมพันธ์
2. ผู้ที่ไม่ตรงเงื่อนไข → แจ้งให้ออกจากสหกรณ์ + คืนเงินฝาก/ทุน
3. ปรับปรุงระบบรับสมัคร — ตรวจสอบเอกสารก่อนรับ
4. ทบทวนข้อบังคับให้สอดคล้องกับประกาศ

📚 ข้อที่อ้างถึงในการตรวจสอบ¶

ข้อ	เนื้อหา	สำคัญ
ข้อ 1	หลักการทั่วไป	–
ข้อ 2 ⭐⭐⭐	สอ./คย. — ครอบครัว + บุคลากร	ตรวจสมาชิกสมทบ
ม.41 พ.ร.บ. ⭐⭐⭐	ข้อจำกัดการกู้ + สิทธิ	ตรวจ compliance

⬅️ ก่อนหน้า: 7. การถอดถอนคณะกรรมการ + อุทธรณ์
ถัดไป ➡️ 9. ควบคุมภายใน + IT

🏠 ขึ้นบน: Group 3: การดำเนินงาน + กำกับดูแล สอ./คย.

แหล่งอ้างอิง

ประกาศนายทะเบียนสหกรณ์ พ.ศ. 2563 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137/พิเศษ 134 ง/หน้า 39/8 มิ.ย. 2563
พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 ม.41 วรรคสาม — แม่บท
พ.ร.บ.สหกรณ์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 — แก้ไข ม.41