คำอธิบายรายการทุนของสหกรณ์¶
ภาพรวม
หน้านี้แสดงคำอธิบายรายการ ทุนของสหกรณ์ ในงบแสดงฐานะการเงินของสหกรณ์ออมทรัพย์และเครดิตยูเนี่ยน ตามที่กรมตรวจบัญชีสหกรณ์กำหนด ประกอบด้วย 7 รายการหลัก
นิยาม "ทุนของสหกรณ์"¶
ทุนของสหกรณ์ หมายถึง ส่วนของสมาชิกผู้ลงทุนถือหุ้นในสหกรณ์
ประกอบด้วย:
- ทุนเรือนหุ้น
- ทุนสำรอง
- ทุนสะสมตามข้อบังคับ ระเบียบและอื่น ๆ
- กำไร (ขาดทุน) จากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น
- ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์
- ขาดทุนสะสม
- กำไร (ขาดทุน) สุทธิประจำปี
1. ทุนเรือนหุ้น¶
ทุนเรือนหุ้น หมายถึง จำนวนเงินค่าหุ้นที่สมาชิกได้ชำระมูลค่าแล้ว
2. ทุนสำรอง¶
ทุนสำรอง หมายถึง ส่วนทุนของสหกรณ์ที่ได้จากการจัดสรรกำไรสุทธิประจำปีที่สหกรณ์จัดสรรไว้ตามข้อบังคับ รวมทั้งได้จากเงินอุดหนุน หรือสินทรัพย์ที่สหกรณ์ได้รับบริจาคโดยมิได้มีการกำหนดวัตถุประสงค์ว่าให้ใช้เพื่อการใด เงินโอนจากทุนสะสมต่าง ๆ ที่ได้จัดสรรเพื่อจัดให้มีสินทรัพย์ และได้มีการจัดหาสินทรัพย์แล้ว เงินโอนจากทุนสะสมต่าง ๆ คงเหลือเมื่อสิ้นสุดวัตถุประสงค์ของทุนแล้ว
ทั้งนี้ ทุนสำรองจะถอนจากบัญชีได้เพื่อ:
- ชดเชยการขาดทุน
- จัดสรรเข้าบัญชีทุนสำรองให้แก่สหกรณ์ใหม่ที่ได้จดทะเบียนแบ่งแยกจากสหกรณ์เดิม
กรณีสหกรณ์ขาดทุน
ในกรณีที่สหกรณ์ประสบผลขาดทุน ให้แสดงทุนสำรอง หักด้วย ขาดทุนสุทธิ
3. ทุนสะสมตามข้อบังคับ ระเบียบและอื่น ๆ¶
ทุนสะสมตามข้อบังคับ ระเบียบและอื่น ๆ หมายถึง ส่วนทุนของสหกรณ์ที่จัดสรรจากกำไรสุทธิประจำปีตามข้อบังคับ เพื่อตอบแทนแก่สมาชิก กรรมการและเจ้าหน้าที่สหกรณ์ หรือเพื่อดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับ ระเบียบและอื่น ๆ ได้แก่:
- ทุนสาธารณประโยชน์
- ทุนศึกษาอบรมทางสหกรณ์
- ทุนเพื่อขยายงาน
- ทุนเพื่อให้การสงเคราะห์
- ทุนเพื่อส่งเสริมสวัสดิการ
- เงินทุน หรือเงินกองทุนต่าง ๆ ที่เกิดจากการตัดจ่ายเป็นค่าใช้จ่ายประจำปีและจากการจัดสรรจากกำไรสุทธิประจำปีรวมกัน
4. กำไร (ขาดทุน) จากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น¶
| ประเภท | ความหมาย |
|---|---|
| 4.1 กำไรจากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น | ส่วนต่างระหว่างราคาตามบัญชีรวม (ราคาทุนรวม) ของเงินลงทุนที่อยู่ในความต้องการของตลาด ที่ต่ำกว่ามูลค่ายุติธรรมรวมของเงินลงทุนนั้น ซึ่งถือเป็นส่วนเกินทุนที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของเงินลงทุน โดยให้ตั้งบัญชีพักไว้จนกว่าจะจำหน่ายเงินลงทุนนั้นได้ จึงจะรับรู้ส่วนต่างเป็นรายได้ในงบกำไรขาดทุน |
| 4.2 ขาดทุนจากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น | ส่วนต่างระหว่างราคาตามบัญชีรวม (ราคาทุนรวม) ของเงินลงทุนที่อยู่ในความต้องการของตลาด ที่สูงกว่ามูลค่ายุติธรรมรวมของเงินลงทุนนั้น ซึ่งถือเป็นส่วนต่ำกว่าทุนที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของเงินลงทุน โดยให้ตั้งบัญชีพักไว้จนกว่าจะจำหน่ายเงินลงทุนนั้นได้ จึงจะรับรู้ส่วนต่างเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน |
การแสดงรายการ
การแสดงรายการกำไร (ขาดทุน) จากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น ให้แสดงส่วนต่างของทั้ง 2 กรณีดังกล่าวข้างต้น
กรณีที่เป็นผลขาดทุน ให้แสดงตัวเลขไว้ในวงเล็บ
5. ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์¶
ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ หมายถึง ส่วนต่างระหว่างราคาตามบัญชีของสินทรัพย์ที่ต้องการตีราคาเพิ่มขึ้นให้เท่ากับมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์นั้น
ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์นี้ ให้โอนไปยังบัญชีทุนสำรองตามส่วนที่ถือเป็นรายการที่เกิดขึ้นแล้วเมื่อมีการใช้สินทรัพย์นั้น โดยจำนวนของส่วนเกินทุนที่ถือเป็นรายการที่เกิดขึ้นแล้ว คำนวณจากผลต่างระหว่างค่าเสื่อมราคาที่คำนวณจากราคาตามบัญชีที่ตีใหม่ กับค่าเสื่อมราคาที่คำนวณจากราคาทุนเดิม
กรณีจำหน่าย/เลิกใช้สินทรัพย์ที่มีการตีราคาใหม่
ให้โอนส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ดังกล่าวตามจำนวนที่เหลืออยู่ไปยังบัญชีทุนสำรอง
6. ขาดทุนสะสม¶
ขาดทุนสะสม หมายถึง ผลของขาดทุนสุทธิประจำปีที่เกินกว่าทุนสำรอง ซึ่งจะแสดงตัวเลขไว้ในวงเล็บ
7. กำไร (ขาดทุน) สุทธิประจำปี¶
กำไร (ขาดทุน) สุทธิ หมายถึง ผลการดำเนินงานของสหกรณ์ในรอบปีทางบัญชี คำนวณจากการนำรายได้เปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายของสหกรณ์ ดังนี้:
| กรณี | ผลลัพธ์ |
|---|---|
| รายได้สูงกว่าค่าใช้จ่าย | กำไรสุทธิ |
| ค่าใช้จ่ายสูงกว่ารายได้ | ขาดทุนสุทธิ |
ทั้งนี้ จะแสดงเป็นรายการสุดท้ายในงบกำไรขาดทุน
กรณีขาดทุนสุทธิ
กรณีที่ผลการดำเนินงานขาดทุนสุทธิ ให้แสดงตัวเลขในวงเล็บ และสหกรณ์สามารถถอนทุนสำรองที่มีอยู่มาชดเชยผลขาดทุนสุทธิได้
กำไรสุทธิประจำปี หมายถึง ยอดคงเหลือของกำไรสุทธิที่นำไปหักขาดทุนสะสมแล้ว ซึ่งเป็นผลลัพธ์จากกำไรสุทธิสูงกว่าขาดทุนสะสม
ตารางสรุปรายการทุนของสหกรณ์¶
| ลำดับ | รายการ | ลักษณะ |
|---|---|---|
| 1 | ทุนเรือนหุ้น | เงินค่าหุ้นที่สมาชิกชำระแล้ว |
| 2 | ทุนสำรอง | จัดสรรจากกำไรสุทธิตามข้อบังคับ |
| 3 | ทุนสะสมตามข้อบังคับ ระเบียบและอื่น ๆ | จัดสรรเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ (สาธารณประโยชน์ ศึกษา ฯลฯ) |
| 4 | กำไร (ขาดทุน) จากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น | ผลต่างราคาทุน vs มูลค่ายุติธรรม (ยังไม่จำหน่าย) |
| 5 | ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ | ตีราคาสินทรัพย์เพิ่มให้เท่ามูลค่ายุติธรรม |
| 6 | ขาดทุนสะสม | ขาดทุนสุทธิเกินทุนสำรอง |
| 7 | กำไร (ขาดทุน) สุทธิประจำปี | ผลการดำเนินงานในรอบปี |
หมายเหตุสำหรับผู้สอบบัญชี¶
ประเด็นการตรวจสอบทุนของสหกรณ์
ผู้สอบบัญชีต้องตรวจสอบ:
- ทุนเรือนหุ้น — มูลค่าตรงกับจำนวนหุ้นที่สมาชิกชำระแล้วหรือไม่
- ทุนสำรอง — จัดสรรตามอัตราที่ข้อบังคับกำหนด
- ทุนสะสมต่าง ๆ — ใช้ตามวัตถุประสงค์ที่กำหนด
- กำไร/ขาดทุนจากเงินลงทุนที่ยังไม่เกิดขึ้น — แสดงเฉพาะส่วนของเงินลงทุนที่อยู่ในความต้องการของตลาด
- ส่วนเกินทุนจากการตีราคา — โอนไปทุนสำรองตามส่วนที่ใช้สินทรัพย์
- ขาดทุนสะสม + ขาดทุนสุทธิ — แสดงในวงเล็บ และพิจารณาว่าควรถอนทุนสำรองชดเชยหรือไม่