7. การถอดถอนคณะกรรมการ + อุทธรณ์ของสมาชิก¶

เนื้อหาในหน้านี้

ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยขั้นตอน วิธีการ ดำเนินการถอดถอนคณะกรรมการหรือกรรมการดำเนินการสหกรณ์ และการยื่นอุทธรณ์ของสมาชิก กรณีคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์มีมติให้พ้นจากสมาชิกภาพ พ.ศ. 2564

เนื้อหา:

หมวด 1 (ข้อ 7-10): การถอดถอน กก. โดยที่ประชุมใหญ่
หมวด 2 (ข้อ 11-13): การอุทธรณ์ของสมาชิกที่ถูกให้พ้น

🎯 ความสำคัญ: ระเบียบนี้กำหนด due process สำหรับ 2 กรณีที่ละเอียดอ่อน — ป้องกันการใช้อำนาจไม่เป็นธรรม

📅 ข้อมูลพื้นฐาน¶

รายการ	รายละเอียด
ชื่อ	ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ ว่าด้วยขั้นตอน วิธีการ ถอดถอนคณะกรรมการ + อุทธรณ์ พ.ศ. 2564
ผู้ลงนาม	นายวิศิษฐ์ ศรีสุวรรณ — อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ (นายทะเบียนสหกรณ์)
วันที่ลงนาม	11 มีนาคม 2564
ประกาศราชกิจจา	เล่ม 138 ตอนพิเศษ 94 ง — 1 พฤษภาคม 2564
ยกเลิก	ประกาศนายทะเบียนสหกรณ์ ลงวันที่ 21 พ.ย. 2543

⚖️ อำนาจที่ใช้ในการออก¶

อำนาจตาม มาตรา 16(8) + ม.105 + ม.37 + ม.44 แห่ง พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542

→ ม.16(8) = อำนาจของนายทะเบียนสหกรณ์ในการออกระเบียบ + คำสั่ง

🎯 ขอบเขต + นโยบาย (ข้อ 5-6)¶

หลักการสำคัญ¶

"เพื่อกำหนดแนวทางปฏิบัติหรือช่องทางที่เป็นธรรมทุกฝ่าย ลดปัญหาข้อขัดแย้งหรือเรื่องร้องเรียน"

🎯 ลำดับการใช้ (ข้อ 6)¶

ลำดับ	ใช้อะไร
1	ข้อบังคับสหกรณ์ที่กำหนดเรื่องนี้ไว้
2	ถ้าข้อบังคับไม่ได้กำหนด → ใช้ระเบียบนี้ + กฎหมายว่าด้วยสหกรณ์ + คำแนะนำของนายทะเบียน

→ ข้อบังคับ trumps ระเบียบ — แต่ระเบียบใช้ fallback

📌 หมวด 1 — การถอดถอนคณะกรรมการ (ข้อ 7-10)¶

⚖️ ข้อ 7 — เหตุที่ถอดถอนได้ ⭐⭐⭐¶

ที่ประชุมใหญ่อาจถอดถอน กก. ได้ใน 4 กรณี:

#	เหตุ	คำอธิบาย
(1) ⭐	กระทำโดยทุจริตต่อหน้าที่	เจตนาทุจริต — เกี่ยวข้อง ม.133/5 พ.ร.บ.สหกรณ์
(2)	จงใจทำผิด/ละเว้น โดยประมาทเลินเล่อ → เกิดความเสียหายร้ายแรง	Negligence + material harm
(3)	ประกอบธุรกิจแข่งขันกับสหกรณ์	Competing business
(4)	กระทำการอันเป็นปฏิปักษ์ต่อสหกรณ์	Adverse to cooperative

ความสำคัญต่อผู้สอบบัญชี

🚨 ถ้าตรวจพบสัญญาณ:

ทุจริต → ม.133/5 + ระเบียบนี้ ข้อ 7(1)
ความเสียหายร้ายแรง → ม.51/2 + ระเบียบนี้ ข้อ 7(2)
ผลประโยชน์ทับซ้อน → กฎกระทรวง 2564 ข้อ 18 + ระเบียบนี้ ข้อ 7(3)

→ ต้อง report ใน management letter — เพื่อให้ที่ประชุมใหญ่/นายทะเบียนพิจารณา

⚖️ ข้อ 8 — การยื่นข้อกล่าวหา¶

🎯 ใครยื่นได้¶

"ผู้ใดกล่าวหาว่าคณะกรรมการ/กรรมการสหกรณ์กระทำการตามข้อ 7 และสมควรให้ที่ประชุมใหญ่พิจารณาถอดถอน"

→ ผู้ใด = ใครก็ได้ — ไม่จำกัดเฉพาะสมาชิก

🎯 วิธีการยื่น¶

รายการ	คำอธิบาย
ส่งให้ใคร	ผู้ตรวจสอบกิจการของสหกรณ์ ⭐
เอกสารที่ส่ง	(1) หนังสือขอถอดถอน + (2) สำเนาเอกสารพยานหลักฐาน

→ ผู้ตรวจสอบกิจการ = คนกลาง / referee ในกระบวนการนี้ (ไม่ใช่ คณะกรรมการเอง)

⚖️ ข้อ 9 — ขั้นตอนก่อนการพิจารณาในที่ประชุมใหญ่ ⭐¶

🎯 5 ขั้นตอน + Timeline¶

┌──────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 1: ยื่นข้อกล่าวหา                            │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  ผู้กล่าวหา → ผู้ตรวจสอบกิจการ                      │
└────────────────────┬─────────────────────────────┘
                     │
                     ▼ ภายใน 5 วัน
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 2: แจ้งข้อกล่าวหาให้ผู้ถูกกล่าวหา               │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  ผู้ตรวจสอบกิจการ → กรรมการที่ถูกกล่าวหา             │
│  (+ สำเนาให้สหกรณ์ทราบ)                            │
└────────────────────┬─────────────────────────────┘
                     │
                     ▼ ภายใน 15 วัน
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 3: ผู้ถูกกล่าวหาชี้แจง                         │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  กรรมการที่ถูกกล่าวหา → ผู้ตรวจสอบกิจการ            │
│  (+ พยานหลักฐาน)                                  │
└────────────────────┬─────────────────────────────┘
                     │
                     ▼ ภายใน 5 วัน
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 4: แจ้งคำชี้แจงให้ผู้กล่าวหาทราบ              │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  ผู้ตรวจสอบกิจการ → ผู้กล่าวหา                      │
└────────────────────┬─────────────────────────────┘
                     │
                     ▼ ถ้าไม่พอใจ
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│  Step 5: เรียกประชุมใหญ่วิสามัญ                     │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  ผู้กล่าวหา + สมาชิก → ขอเรียกประชุม              │
│  (ตามจำนวนใน ขบ. หรือ ม.55)                       │
│  ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━     │
│  คณะกรรมการต้องเรียกประชุมภายใน 30 วัน             │
└──────────────────────────────────────────────────┘

🎯 รวม Timeline¶

ขั้น	กรอบเวลา
Step 2	≤ 5 วัน
Step 3	≤ 15 วัน
Step 4	≤ 5 วัน
รวม Step 2-4	≤ 25 วัน
ถ้าไม่ได้รับชี้แจงใน 30 วัน นับแต่ยื่น → ผู้กล่าวหาดำเนินการต่อได้
Step 5 (เรียกประชุม)	≤ 30 วัน

🎯 กรณีพิเศษ — ใกล้ AGM (ข้อ 9(5))¶

"กรณีสหกรณ์ได้กำหนดประชุมใหญ่สามัญประจำปีไว้ก่อนแล้ว ภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือร้องขอ — จะไม่เรียกประชุมใหญ่วิสามัญก็ได้"

→ เงื่อนไข: ต้องกำหนดวาระการถอดถอนไว้ใน AGM ด้วย

→ ถ้าคณะกรรมการไม่กำหนดวาระ: ผู้ตรวจสอบกิจการนำเรื่องเข้า AGM เป็นวาระแรกได้

เพื่ออะไร?

ป้องกันคณะกรรมการดึงเรื่องไม่ให้เข้าสู่การพิจารณา — ผู้ตรวจสอบกิจการมีอำนาจ override

⚖️ ข้อ 10 — วิธีพิจารณาในที่ประชุมใหญ่ ⭐¶

🎯 ผู้ดำเนินการประชุม¶

"ให้ผู้ตรวจสอบกิจการเป็นประธานการพิจารณา"

→ ไม่ใช่ ประธานกรรมการตามปกติ — เพื่อความเป็นกลาง

🎯 ลำดับการพิจารณา¶

(1) เสนอข้อกล่าวหา
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   ผู้ตรวจสอบกิจการ → ที่ประชุมใหญ่
   (เสนอข้อกล่าวหา + พยานหลักฐาน)

(2) ผู้กล่าวหาแถลง
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   • แถลงสนับสนุนข้อกล่าวหา 1 ครั้ง
   • ❌ ห้ามตั้งข้อกล่าวหาเป็นประเด็นใหม่

(3) แจ้งคำชี้แจง
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   ผู้ตรวจสอบกิจการ → ที่ประชุมใหญ่
   (แจ้งคำชี้แจงของผู้ถูกกล่าวหา)

(4) ผู้ถูกกล่าวหาแถลง
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   • แถลงสนับสนุนแก้ข้อกล่าวหา 1 ครั้ง

(5) ที่ประชุมใหญ่ซักถาม
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   • สมาชิกซักถามผู้กล่าวหา/ผู้ถูกกล่าวหาได้

(6) ปิดอภิปราย + ลงมติ
   ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   • ผู้ตรวจสอบกิจการเห็นสมควร → ปิดอภิปราย
   • ที่ประชุมใหญ่ออกเสียง — ทั้งคณะ/รายบุคคล
   • ใช้ "เสียงข้างมาก" ในการตัดสิน

หลัก Due Process

กระบวนการนี้สะท้อน due process ทางกฎหมาย:

Notice — แจ้งข้อกล่าวหา (Step 2)
Hearing — โอกาสชี้แจง (Step 3 + ข้อ 10(2))
Impartial Decision Maker — ผู้ตรวจสอบกิจการเป็นประธาน
Decision based on evidence — ที่ประชุมใหญ่ลงมติหลังฟังทั้ง 2 ฝ่าย

📌 หมวด 2 — การอุทธรณ์ของสมาชิก (ข้อ 11-13)¶

⚖️ ข้อ 11 — การยื่นอุทธรณ์ ⭐¶

🎯 กรณีอุทธรณ์ได้¶

"สมาชิกที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์มีมติให้ออกจากสหกรณ์"

→ ตาม ม.41 / ม.42 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ — เช่น สมาชิกผิดกฎข้อบังคับ

🎯 วิธีการอุทธรณ์¶

รายการ	รายละเอียด
ยื่นต่อ	ผู้ตรวจสอบกิจการ
กรอบเวลา	ภายใน 60 วัน นับแต่วันได้รับแจ้งให้ออก
รูปแบบ	หนังสือ

🎯 เนื้อหาในหนังสืออุทธรณ์¶

"ต้องมีรายละเอียดอันแสดงได้ว่าตนถูกให้พ้นจากสมาชิกภาพโดยไม่เป็นธรรมอย่างไร และข้อเท็จจริงในเรื่องนั้นมีอย่างไร"

→ ผู้ตรวจสอบกิจการอาจเรียกผู้อุทธรณ์มาให้คำชี้แจงเพิ่มเติมได้

⚖️ ข้อ 12 — กระบวนการ¶

🎯 ขั้นตอน¶

สมาชิกยื่นอุทธรณ์
       │
       ▼
ผู้ตรวจสอบกิจการ
       │
       ▼
แจ้งคณะกรรมการดำเนินการ
       │
       ▼
คณะกรรมการกำหนดวาระในการประชุมใหญ่ครั้งถัดไป
       │
       ▼  (ถ้าไม่กำหนด)
       │
ใช้วาระ "อื่นๆ" เป็นวาระวินิจฉัย

→ กลไก fail-safe — ถ้า กก. ไม่กำหนดวาระ → ใช้วาระอื่นๆ แทน → สมาชิกได้รับความยุติธรรมเสมอ

⚖️ ข้อ 13 — การพิจารณาในที่ประชุมใหญ่¶

🎯 วิธีการ¶

ขั้นตอน	คำอธิบาย
(1)	ผู้ตรวจสอบกิจการเสนอหนังสืออุทธรณ์ต่อที่ประชุมใหญ่
(2)	สมาชิกซักถามข้อเท็จจริงจากคณะกรรมการ + ผู้ตรวจสอบกิจการ
(3)	ที่ประชุมใหญ่ลงมติ — เสียงข้างมาก

→ มติที่ประชุมใหญ่ = เป็นที่สุด ในชั้นสหกรณ์

→ ถ้าไม่พอใจ → อุทธรณ์ตาม ม.128/1-128/5 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ (ดู 8. การพิจารณาอุทธรณ์ + บทกำหนดโทษ)

🎯 ดุลพินิจในการตรวจสอบ¶

🔍 บทบาทของผู้สอบบัญชีในกรณีถอดถอน¶

ผู้สอบบัญชีไม่ใช่ผู้ดำเนินการในกระบวนการถอดถอน — แต่อาจ:

สถานการณ์	บทบาทของผู้สอบบัญชี
พบสัญญาณทุจริต	report ใน management letter → trigger ข้อ 7(1)
รายงานการประชุม มีเรื่องถอดถอน	ตรวจ minutes — มีการปฏิบัติตามขั้นตอน?
กรรมการที่ถูกถอดถอนยัง active	finding — ม.52(3)(4) — ลักษณะต้องห้าม
อุทธรณ์ของสมาชิก กระทบงบ	อาจมี contingent liability ถ้าศาลปกครองกลับ

📋 Compliance Checklist¶

รายการ	ที่ต้องดู
ข้อบังคับของสหกรณ์	กำหนดเรื่องถอดถอนอย่างไร?
มินิตการประชุมใหญ่	ถอดถอน → ดำเนินการตามขั้นตอน?
คำสั่งการให้พ้นของ กก.	มีหรือไม่?
ใบอุทธรณ์ของสมาชิก	ยื่นทันใน 60 วัน?
ลำดับการพิจารณา	ผู้ตรวจสอบกิจการเป็นประธาน?

🚨 Red Flags¶

Red Flag	ผลกระทบ
ถอดถอน กก. ไม่ผ่านที่ประชุมใหญ่	ผิดข้อ 10 — มติไม่สมบูรณ์
ประธาน กก. เป็นประธานพิจารณาเอง	ผิด due process
ไม่แจ้งข้อกล่าวหาให้ผู้ถูกกล่าวหา	ผิดข้อ 9(1)
สมาชิกถูกให้พ้นโดยไม่มีคำชี้แจง	อาจเป็น contingent liability
กรรมการที่ถูกถอดถอนยังดำรงตำแหน่ง	ผิด ม.52(3)(4)

📚 ข้อที่อ้างถึงในการตรวจสอบ¶

ข้อ	เนื้อหา	สำคัญ
ข้อ 7 ⭐⭐⭐	4 เหตุที่ถอดถอนได้	ตรวจสัญญาณ
ข้อ 9 ⭐	ขั้นตอนก่อนประชุม + Timeline	ตรวจ procedure
ข้อ 10 ⭐	วิธีพิจารณาในที่ประชุมใหญ่	ตรวจ minutes
ข้อ 11	อุทธรณ์ — 60 วัน	ตรวจ contingent

⬅️ ก่อนหน้า: 6. การบัญชีและการรายงาน (หมวด 5)
ถัดไป ➡️ 8. สมาชิกสมทบ

🏠 ขึ้นบน: Group 3: การดำเนินงาน + กำกับดูแล สอ./คย.

แหล่งอ้างอิง

ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์ พ.ศ. 2564 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138/พิเศษ 94 ง/หน้า 3/1 พ.ค. 2564
พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 ม.16(8) + ม.37 + ม.44 + ม.105 — แม่บท
ม.52(3)(4) ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ — ลักษณะต้องห้ามของผู้ที่ถูกถอดถอน
ม.128/1-128/5 ของ พ.ร.บ.สหกรณ์ — อุทธรณ์ระดับนายทะเบียน → ศาลปกครอง